M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Antoni Heda „Szary”, oficer Armii Krajowej, jeden z najsłynniejszych dowódców ruchu oporu okresu II wojny światowej jest bohaterem wystawy, której wernisaż odbędzie się w niedzielę (3 sierpnia), na dziedzińcu Wzgórza Zamkowego w Kielcach.
Ekspozycja powstała w związku z 80. rocznicą rozbicia kieleckiego więzienia, jednej z najbardziej spektakularnych akcji podziemia przeciwko władzy komunistycznej. Jej autorką jest Edyta Krężołek z kieleckiej delegatury Instytutu Pamięci Narodowej, która podkreśla, że wystawa pokazuje bohatera, ale i człowieka.
– Jeden z największych bohaterów Ziemi Świętokrzyskiej, jeden z najlepszych dowódców partyzanckich z II wojny światowej, człowiek legenda, który całym swoim życiem pokazał, że o to, w co wierzy, dba do końca. Wystawa powstała w oparciu o szereg materiałów i dokumentów, które pochodzą zarówno ze zbiorów instytucji muzealnych, archiwalnych, ale także ze zbiorów prywatnych – tłumaczy.
Edyta Krężołek dodaje, że na planszach znalazły się mało znane informacje.
– Mamy nadzieję, że niektóre z dokumentów, ze zdjęć, które pokazujemy, będą miłym zaskoczeniem dla odbiorcy, bo są to rzeczy, których do tej pory nie mieliśmy w powszechnym obiegu. Tu wielkie podziękowania dla pani Teresy Hedy-Snopkiewicz, córki pana Antoniego Hedy oraz Jakuba Kowalskiego, który pasjonuje się osobą „Szarego” i w swoich prywatnych zbiorach zgromadził wiele pamiątek. Te dokumenty, a przede wszystkim fotografie, pokazują „Szarego” przede wszystkim jako człowieka, który w okresie swojej działalności konspiracyjnej był konkretny, zdeterminowany i wiedział, o co walczy – zaznacza.
Otwarcie wystawy przybliżającej losy Antoniego Hedy-Szarego odbędzie się w niedzielę 3 sierpnia, o godzinie 12.30. Prezentację wystawy poprzedzi msza święta w kieleckiej katedrze, która rozpocznie się o godzinie 11.00. Po modlitwie, uczestnicy przejdą przed tablicę upamiętniającą rozbicie więzienia kieleckiego, gdzie złożą kwiaty.
Na wydarzenie zapraszają: Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach, Ośrodek Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej w Kielcach, Stowarzyszenie Wolność i Niezawisłość, Światowy Związek Żołnierzy AK – Inspektorat Skarżysko-Kamienna.
Antoni Heda-Szary (1916-2008) pochodził z rodziny chłopskiej, ukończył Państwową Średnią Szkołę Techniczną w Radomiu. Przed wojną pracował w fabryce zbrojeniowej w Starachowicach, odbył również zasadniczą służbę wojskową.
We wrześniu wojnie 1939 roku, jako plutonowy podchorąży, bronił zakładu pracy, a po zajęciu Starachowic przez Niemców dołączył do 51. pp. 12. DP. Po demobilizacji powrócił w rodzinne strony. Od lutego 1940 roku był członkiem Związku Walki Zbrojnej, dowodził placówką w Obwodzie Iłża. W lipcu 1940 roku został aresztowany przez NKWD podczas próby przekroczenia granicy niemiecko-sowieckiej, trafił do twierdzy brzeskiej. Skazany na 12 lat łagrów, uniknął zesłania na Syberię po niemieckim ataku na ZSRS, jednak Niemcy osadzili go w obozie dla jeńców sowieckich. Zbiegł stamtąd w grudniu 1941 roku i powrócił w okolice Iłży, gdzie kontynuował działalność w konspiracji. Od połowy 1942 roku komendant Podobwodu Iłża AK, współpracował ze zgrupowaniem mjr. Jana Piwnika „Ponurego”, a 6 sierpnia 1943 roku przeprowadził brawurową akcję zdobycia więzienia w Starachowicach, z którego uwolniono ok. 80 więźniów. Od jesieni 1943 roku dowodził oddziałem partyzanckim, który przeprowadził szereg akcji przeciwko Niemcom, m.in. 5/6 czerwca 1944 roku opanował Końskie i uwolnił 70 osadzonych. W czasie akcji „Burza” dowodził II batalionem 3. pp. 2. DP Leg. AK, a 8 października objął dowództwo nad pułkiem.
Po rozwiązaniu AK i zakończeniu wojny rozważał ujawnienie oddziału przed władzami komunistycznymi. Jednak ostatecznie, w nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 roku, na czele ponad dwustuosobowego zgrupowania partyzanckiego, rozbił komunistyczne więzienie w Kielcach, uwalniając 354 więźniów.
Po akcji ukrywał się, mieszkał i pracował w różnych miejscach Polski. Aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w Gdyni 27 lipca 1948 roku, został 4 stycznia 1950 roku skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Kielcach na karę śmierci, zmienioną ostatecznie na dożywotnie pozbawienie wolności. W 1956 roku wyszedł na wolność, podjął aktywną działalność w środowisku byłych żołnierzy AK. W późniejszych latach współpracował z opozycyjnymi ugrupowaniami politycznymi oraz NSZZ „Solidarność”, w czasie stanu wojennego był internowany. Po 1989 roku prowadził działalność kombatancką i polityczną. Za zasługi odznaczony został Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, kilkukrotnie Krzyżem Walecznych oraz innymi odznaczeniami bojowymi, a w 2006 roku awansowany na stopień generała brygady. (źródło IPN)
