M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
„Sołtys we wsi jest figura” – mówi stare ludowe porzekadło i od czasów średniowiecza ten zaszczytny urząd przypada w udziale najlepszym gospodarzom na wsi. W marcu, co roku, przypominamy ich misję.
– Pierwszy urząd sołtysa odnotowano w naszej historii już na przełomie XII i XIII wieku. Urząd ten powstał, aby reprezentować interesy pana feudalnego, który lokował wieś na prawie niemieckim – mówi etnolog dr Alicja Trukszyn.
I wyjaśnia: – W średniowieczu, aż do wieku XVIII, sołtys był też rozjemcą, który siedział na czele ławy rozstrzygającej drobne konflikty we wsi. W czasach współczesnych, od 1990 roku, urząd sołtysa podlega wójtowi i ten urząd początkowo w latach 90. nie cieszył się dużym zainteresowaniem mieszkańców wsi. To się zmieniło i obecnie interesuje się nim wiele osób. Pełnić urząd wójta chcą nie tylko mężczyźni, ale i coraz częściej kobiety, które równie chętnie wybierają się na ten urząd i równie chętnie są na niego wybierane.
Sołtys reprezentuje mieszkańców przed władzami gminy i na zewnątrz, a do jego obowiązków należy zwoływanie zebrań wiejskich, realizacja ich uchwał, zbieranie podatków i opłat lokalnych, a także dbałość o mienie sołectwa i integrowanie społeczności lokalnej.
Sołtys zbiera podatki i opłaty lokalne, doręcza nakazy podatkowe, informuje o szczepieniach zwierząt. Dba o stan dróg, oświetlenie, wywóz śmieci, reaguje na awarie i szkody. Co bardzo ważne, organizuje święta ludowe, festyny, dożynki, dba o potrzeby mieszkańców i pomoc dla potrzebujących.
– Ponieważ kobiety doszły do władzy w wielu obszarach życia społecznego, politycznego, chcą mieć jak najwięcej do powiedzenia także we władzach na terenach wiejskich, a z obserwacji wynika, że na wsiach, gdzie sołtysami są kobiety, sprawy mieszkańców mają się lepiej – oceniają ludzie – mówi Alicja Trukszyn.
W jakim wieku są nasze sołtyski i sołtysi? – To już nie te czasy, że tak, jak w powieści „Chłopi” Władysława Reymonta, gdzie sołtysem był chłop doświadczony, zamożny, sołtys musi spełniać takie warunki. Obecnie nawet bardzo młodzi pełnią ten urząd i zarażają społeczność młodzieńczą energią i pasją, i co tu dużo ukrywać, realizują potrzeby młodszych pokoleń, bo to przecież oni teraz siadają za stery w rodzinach i różnych branżach. Dobrze się dzieje, że o ten urząd ubiega się coraz więcej młodzieży – mówi etnolog.
