M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Krzyże morowe miały chronić w przeszłości przed zarazami. Małe odbitki krzyży wielkości kartki papieru, tzw. „charaktery”, wierni nosili przy sobie lub wieszali w domach. Tadeusz Grajpel drzeworytnik i badacz historii z Końskich od marca rekonstruuje takie krzyże zgłębiając jednocześnie ich historię i funkcję.
Tadeusz Grajpel informuje, że wykonał m.in. replikę Karawaki z XVIII wieku, krzyż Zachariasza ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Wokół krzyża znajdują się duże litery przypominające szyfr. Jak tłumaczy badacz, to pierwsze litery modlitw łacińskich, których odmawianie miało wspomóc duchowo w czasie zarazy.
– Był wielkości kartki A4 w oryginale. Podczas rekonstrukcji zachowuję te proporcje. To się umieszczało na drzwiach pomieszczeń, w których ludzie mieszkali: wejściach do domu, pokojów, bo miało chronić przed zarazą – przypomina.
Tadeusz Grajpel zrekonstruował również skomplikowany drzeworyt z krzyżem, obok którego znajdują się wizerunki świętych chroniących przed morem.
– Na drugim zawiłym drzeworycie znajdują się Święty Roch i Sebastian. Ich wizerunki również umieszczano na drzwiach. Wizerunki właśnie tych świętych miały chronić przez powietrzem morowym – dodaje.
Karawaki, czyli krzyże morowe z podwójnymi belkami poprzecznymi o zróżnicowanej wielkości wywodzą się z hiszpańskiej miejscowości Caravaka, gdzie rozpowszechniano tego rodzaju akcesoria ochronne. Jak mówi badacz karawaką nazywano również duże krzyże stawiane przed wjazdem do miasta lub osady. Miały chronić społeczność przed morowym powietrzem. Odbitki małych karawak na papierze to „charaktery”.
– Chrześcijaństwo uznawało, że to chroni przed chorobami. Tego typu ilustracje z krzyżami nazywano „charakterami”. Sama nazwa wywodzi się od amuletu ochronnego, talizmanu ze starożytnego Rzymu – mówi.
Badacz odtworzył również dwa mniejsze krzyże Zachariasza, wielkości dzisiejszego A5, które niegdyś umieszczano np. nad łóżkiem lub noszono ze sobą.
Tadeusz Grajpel prawie 30 lat temu stworzył i prowadzi autorską Pracownię Badań i Edukacji Historycznej. W jej ramach zajmuje się odtwarzaniem dawnych technologii i rzemiosł związanych z dziejami książki, dokumentu i drzeworytu. Prowadzi wykłady, warsztaty i pokazy dla wielu muzeów, uczelni, bibliotek, szkół, nauczycieli, biorę udział w wielu przedsięwzięciach otwartych, popularyzujących wiedzę historyczną. Współpracuje m.in. z Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie, Centrum Nauki Kopernik, Ossolineum, Stowarzyszeniem Naukowym Archeologów Polskich, Biblioteką Jagiellońską, Małopolskim Instytutem Kultury. Ilustracje dostępne są za pośrednictwem maila: tgrajpel@o2.pl.
