M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Na temat prewencji pierwotnej nowotworów złośliwych rozmawialiśmy z dr Anną Opuchlik, kierownikiem Zakładu Rehabilitacji w Świętokrzyskim Centrum Onkologii,
– Czy i jak można uniknąć nowotworu?
Tak oczywiście można uniknąć zachorowania na nowotwory poprzez wdrożenie do swojego codziennego życia zachowań prozdrowotnych, które zostały zapisane w Europejskim Kodeksie walki z rakiem. Nawet 80-90% zachorowań na nowotwory złośliwe przypisuje się czynnikom środowiskowym, a nie genetycznym (20%), a złe nawyki i niezdrowy styl życia odpowiadają za 30-40% zachorowań na raka. Zatem wystarczy zmienić swoje przyzwyczajenia, aby uchronić się przed tą ciężką chorobą.
– Proszę opowiedzieć czym jest Europejski Kodeks Walki z Rakiem?
Podstawowe zasady tego kodeksu zostały stworzone na podstawie badań naukowych, w których poddano analizie potencjalne przyczyny występowania nowotworów w różnych populacjach. Kodeks rekomenduje udział w badaniach przesiewowych np. mammografii, kolonoskopii, cytologii. Zawiera też zalecenia dotyczące stylu życia, czyli czego należy unikać, a do czego dążyć:
Nie pal – palenie wywołuje powstanie 15 różnych nowotworów, najczęściej wymieniane to: nowotwór płuca, przełyku, gardła, jamy ustnej, trzustki pęcherza, żołądka, nerek, piersi i prostaty. Nałóg ten jest pierwszą przyczyną śmierci wśród Polaków i Polek, a po zaprzestaniu palenia ryzyko zmniejsza się z każdym rokiem abstynencji. Nie należy również narażać na dym tytoniowy osób niepalących – bierni palacze, szczególnie kobiet w ciąży czy dzieci.
Utrzymuj prawidłową masę ciała – nadwaga i otyłość to drugi po paleniu tytoniu czynnik rozwoju nowotworów takich, jak: rak jelita grubego, trzustki, piersi, macicy i prostaty . Nadmierna masa ciała doprowadza także do miażdżycy, niewydolności układu krążenia, cukrzycy.
Brak aktywności fizycznej jest związane z otyłością i jej zaniedbywanie skutkuje wymienionymi już chorobami
– A jak należy ją stosować, by zachować dobrą wagę i stan zdrowia?
W odniesieniu do osób zdrowych między 18 – 65 rokiem życia WHO spopularyzowała umiarkowaną aktywność fizyczną na zasadzie 3x30x130. Oznacza to stosowanie min.3x w tyg. najlepiej co 2 dzień wysiłku fizycznego trwającego min. 30 min, w czasie którego doprowadzimy nasze tętno do min. 130 uderzeń na 1min. Aby uzyskać taki efekt należy uprawiać takie dyscypliny jak bieganie, jazda na rowerze, pływanie, zajęcia fitness, pilates, nodric walking, narciarstwo, czy sporty zespołowe: koszykówka, siatkówka, piłka nożna.
Nie zapominajmy o odpowiedniej rozgrzewce i systematyczności w treningach oraz o tym że na podjęcie aktywności nigdy nie jest za późno. Osoby starsze, które nigdy jej nie stosowały, a także już chore na nowotwory przy dobrze dobranym treningu angażującym duże grupy mięśniowe np. marszowy na bieżni lub na świeżym powietrzu 3-5x w tygodniu, mogą uzyskać wyniki wydłużające ich życie nawet o 1-2 lat.
– Czy sport może wpłynąć na naszą odporność?
Zdecydowanie tak. Aktywność fizyczna umiarkowana przynosi wiele korzyści fizjologicznych, psychologicznych i społecznych. Natomiast wysiłki intensywne mogą powodować krótkotrwały spadek odporności. Organizm poddawany różnym formom aktywności szybciej adaptuje się do zmiennych warunków atmosferycznych, osoby takie rzadziej chorują. Jest to związane z szybszym przepływem krwi, lepszą reakcją dróg oddechowych na zmianę temperatur i lepszą wentylacją płuc. Poprawia się też metabolizm komórkowy, następuje większa aktywność monocytów odpowiedzialnych za naszą odporność.
– Jakie oprócz wymienionych wcześniej przez panią są inne wytyczne Europejskiego kodeksu walki z rakiem?
Niekorzystne oddziaływanie na nasz organizm ma nieprawidłowy sposób odżywiania z przewagą produktów mięsnych, bogato tłuszczowych i cukrowych, z jednoczesnym brakiem warzyw i owoców oraz roślin strączkowych i produktów pełnoziarnistych (kasze, mąka). Najważniejsze w diecie jest to, aby jeść niewielkie porcje urozmaiconej i wartościowej żywności w regularnych odstępach czasu – średnio 4-5 razy dziennie, a ostatni posiłek spożywać ok. godz. 18-19.
Nie należy również nadużywać alkoholu. U osób regularnie palących i pijących ryzyko choroby nowotworowej jest 10-100 krotnie większe niż u abstynentów.
Unikanie nadmiernej ekspozycji na słońce (godz. 11-15), nie poleca się korzystania z solarium, a przy dużym nasłonecznieniu należy używać filtry ochrony przeciwsłonecznej szczególnie jeśli posiada się jasną karnację (jasne, rude włosy, niebieskie, zielone oczy) i dużą ilość znamion. Niebezpieczna też jest skłonność do objawów oparzeń skóry, nawet przy małych dawkach promieniowania UV i stwierdzenia poparzeń przed 14 rokiem życia.
