M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Połączenie funkcji Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego oraz reformę prokuratury przewidują dwie ustawy, które w piątek podpisał prezydent Andrzej Duda. Większość zmian – w tym połączenie obu urzędów – wejdzie w życie 4 marca, pozostałe miesiąc później.
Sejm i Senat obie ustawy – nowe Prawo o prokuraturze i przepisy wprowadzające to prawo – przyjęli w końcu stycznia. Według przygotowanych przez posłów PiS ustaw od 4 marca ma dojść m.in. do połączenia stanowisk ministra i szefa prokuratury; więcej praw ma uzyskać minister-prokurator generalny. Od 4 kwietnia zlikwidowana ma zostać odrębna prokuratura wojskowa.
„Zdaniem prezydenta to rozwiązanie powinno się przyczynić do zwiększenia skuteczności działań państwa w ochronie obywateli” – poinformowała w komunikacie Kancelaria Prezydenta. Przypomniano, że Andrzej Duda opowiadał się od dawna za przeprowadzeniem tej zmiany, bowiem jego zdaniem „władze powinny wziąć pełną odpowiedzialność za ściganie przestępstw” zgodnie z konstytucją, która mówi m.in., że rząd „zapewnia bezpieczeństwo wewnętrzne państwa oraz porządek publiczny”.
Według ustaw Prokurator Generalny ma uzyskać prawo bezpośredniego kierowania prokuraturą, wydawać zarządzenia, wytyczne i polecenia. PG może też zwrócić się do odpowiednich służb o przeprowadzenie czynności operacyjno-rozpoznawczych, jeżeli są w związku z toczącym się śledztwem. PG mógłby też „w szczególnie uzasadnionych wypadkach” znosić klauzule tajności nałożone przez inne instytucje (obecnie tylko wytwórca tajnego materiału może uchylić klauzulę, którą nałożył).
W miejsce Prokuratury Generalnej ma być powołana Prokuratura Krajowa; w miejsce prokuratur apelacyjnych – prokuratury regionalne. Jeden z przepisów stanowi, że z dniem wejścia ustawy w życie wygasają kadencje prokuratorów powołanych do pełnienia funkcji w jednostkach prokuratury powszechnej.
W Prokuraturze Krajowej będą mogły być prowadzone śledztwa w sprawach „o obszernym materiale dowodowym, a także zawiłych pod względem faktycznym lub prawnym” – niezależnie od ich właściwości miejscowej i rzeczowej, o czym będzie decydował Prokurator Generalny. Na poziomie PK funkcjonować też ma Wydział Spraw Wewnętrznych, którego zadaniem będzie prowadzenie postępowań przygotowawczych w sprawach „najpoważniejszych czynów przestępnych popełnionych przez sędziów, prokuratorów i asesorów”.
Projekt znosi obowiązującą obecnie kadencyjność funkcji kierowniczych w prokuraturze. Zakładana jest likwidacja odrębnej prokuratury wojskowej. Zachowana będzie odrębność prokuratorów IPN (pracują oni dziś w pionie lustracyjnym oraz w śledczym, ścigającym zbrodnie komunistyczne i hitlerowskie).
Obecną Krajową Radę Prokuratury ma zastąpić – złożona wyłącznie z prokuratorów – Krajowa Rada Prokuratorów przy PG.
Prokuratorskie postępowania dyscyplinarne mają stać się jawne. Jawne mają być też prokuratorskie oświadczenia majątkowe.
Zapisano, iż „nie stanowi przewinienia dyscyplinarnego działanie lub zaniechanie prokuratora podjęte wyłącznie w interesie społecznym”. Jak – w odpowiedzi na krytykę opozycji – wskazywało MS, przepis nie oznacza braku odpowiedzialności prokuratorów, gdyż „w żadnym wypadku nie zwalnia on prokuratora od odpowiedzialności karnej”.
Zmiany krytykował w przekazanej Sejmowi opinii obecny prokurator generalny Andrzej Seremet; przeciw połączeniu funkcji MS i PG opowiadała się też Krajowa Rada Sądownictwa i Krajowa Rada Prokuratury. Połączenie funkcji MS i PG negatywnie oceniła ponadto I prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzata Gersdorf. Przeciw ustawom – podczas prac parlamentarnych – były wszystkie kluby opozycyjne.
W okresie rządów PO-PSL przez kilka lat trwały prace nad nową ustawą Prawo o prokuraturze. Nie została ona jednak przyjęta przez ówczesny rząd. Obecna ustawa pochodzi z 1985 r. i była wielokrotnie nowelizowana.
Prokuratura została uniezależniona od ministerstwa sprawiedliwości w 2009 r. – prokurator generalny Andrzej Seremet zaczął urzędowanie 1 kwietnia 2010 r. Oddzielenie tych funkcji było realizacją programu wyborczego PO. Rozdział od początku krytykowało PiS, wskazując, że minister za pośrednictwem prokuratury powinien móc wpływać na politykę karną. Przywrócenie połączenia tych funkcji PiS zapowiadało w kampanii wyborczej.
(PAP)
