Korona pojawiła się na głowie orła na pomniku „Harcerzom Poległym za Ojczyznę”, który stoi na Skwerze Szarych Szeregów w Kielcach.

Obelisk powstał ze składek harcerskich w czasie, kiedy, jak mówi dr Maciej Korkuć, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętnienia Walk i Męczeństwa IPN w Krakowie, władza komunistyczna, na fali rosnącej potęgi „Solidarności” szła na wiele ustępstw wobec narodu.

Czytaj również

Kielecka Caritas poszukuje osób, które ufundują stypendia dla dzieci

Dzięki „Jałmużnie Wielkopostnej” można pomóc potrzebującym

2026-02-26

Samorządy liczą na wsparcie w poprawie bezpieczeństwa pieszych

17-latka potrącona na przejściu dla pieszych

2026-02-26

– Społeczeństwo próbowało „wyrywać” różne formy upamiętnienia Armii Krajowej, Szarych Szeregów, tych, którzy walczyli o niepodległość. Władze szły na dalekie ustępstwa. Pozwoliły na przykład, żeby medal, którym odznaczano tych, którzy walczyli w 1939 roku, miał orła w koronie. Ale w momencie, kiedy ukończono wszystkie przygotowania do tego, by w Kielcach stanął pomnik ku czci harcerzy poległych za Ojczyznę, walczących w Szarych Szeregach, to już był stan wojenny. Formalnie więc już nie było szans, by władze Jaruzelskiego zgodziły się na to, co jeszcze w czasie „Solidarności” było możliwe – wyjaśnia.

Powstał pomnik bez treści komunistycznych, ale orzeł nie miał korony.

Dr Maciej Korkuć zwraca uwagę, że orzeł na nim umiejscowiony nie był odzwierciedleniem tego znanego z godła PRL.

– To była rzeźbiarska forma, pewnego rodzaju wizja artystyczna orła heraldycznego: silny, potężny. Całkiem udana rzeźba i warto było zabiegać, żeby taki pomnik powstał – podkreśla.

29.03.2024. Kielce. Pomnik „Harcerzom Poległym za Ojczyznę”. / Fot. Jarosław Kubalski - Radio Kielce — 29.03.2024. Kielce. Pomnik „Harcerzom Poległym za Ojczyznę”. / Fot. Jarosław Kubalski – Radio Kielce

Autorem i wykonawcą pomnika był Stefan Dulny. Odsłonięcie nastąpiło 15 listopada 1982 roku.

– Choć ceremonia miała charakter oficjalny, to aktu odsłonięcia pomnika dokonały osoby cieszące się szacunkiem w środowiskach niepodległościowych – zauważa dr Maciej Korkuć.

– Był wśród nich: Józef Dobski – znany wówczas w środowisku harcerskim jako były żołnierz ZWZ-AK oraz komendant Chorągwi Kielce Szarych Szeregów, który również po wojnie brał udział w przygotowaniach do rozbicia więzienia UB w Kielcach, Maria Jezierska – w czasie okupacji harcerka Szarych Szeregów, żołnierz AK, po wojnie aresztowana „za wrogość do władzy ludowej”, Bohdan Zalewski – żyjący jeszcze jeden z założycieli harcerstwa kieleckiego w latach 1912-1914, Stefania Sokalska – matka trzech harcerzy zamordowanych w KL Auschwitz – wymienia.

Po 1989 roku na brak korony zwracało uwagę wielu kielczan. Plany jej umieszczenia były i dlatego, jak zaznacza dr Maciej Korkuć, IPN nie pozwolił na wpisanie tego orła na listę pomników, które są niezgodne z ustawą dekomunizacyjną.

– Już kilka lat temu planowaliśmy, żeby taka korona się pojawiła, natomiast działania Stowarzyszenia Kieleccy Patrioci nas zmobilizowały. To było ważne wsparcie dla nas – zaznacza.

Dr Robert Piwko, naczelnik kieleckiej delegatury IPN przyznaje, że inicjatywa Kieleckich Patriotów we współpracy z Urzędem Miasta w Kielcach oraz IPN-em znalazła wyraz we wspólnych pracach nad koncepcją korony.

– Udało nam się zrobić to, czego nie mogli zrobić fundatorzy pomnika, a więc do orła została dołączona korona. Bardzo ważną osobą, która w tym procesie uczestniczyła jest artysta rzeźbiarz Wojciech Batko – podkreśla.

Kielczanie już mogą oglądać orła w koronie. Natomiast oficjalne odsłonięcie zaktualizowanej wersji pomnika odbędzie się 1 sierpnia, podczas obchodów 80. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego.