M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Na tradycyjnej wieczerzy wigilijnej nie może zabraknąć opłatka. Polski zwyczaj łamania się opłatkiem sięga XVIII wieku, kiedy to najpierw pojawił się na dworach, a następnie rozprzestrzenił się także w innych stanach. Ma zapewniać rodzinie miłość, spokój i szczęście, chronić ludzi i zwierzęta.
Charakterystyczny dla naszej tradycji świątecznej i trzeba podkreślić, że jest to wyłącznie polski, obyczaj łamania się opłatkiem przed wieczerzą wigilijną ma już ponad dwieście lat i wywodzi się z rytuałów starochrześcijańskich Opłatek istniał zanim pojawiła się w domach tradycja choinkowa i był centralnym wydarzeniem wieczerzy wigilijnej już od XVIII stulecia. Opłatek zawsze miał zapewniać rodzinie miłość, spokój, harmonię i szczęście, sprowadzać na ich dom błogosławieństwo Boże, chronić ludzi i ich trzodę przed chorobami oraz wszelkim złem – wyjaśnia etnolog dr Alicja Trukszyn.
Początkowo praktykowany był na dworach, wśród szlachty, ale szybko rozprzestrzenił się także w innych stanach, i to w całej Polsce, z wyjątkiem niektórych wsi na Pomorzu, Warmii i Mazurach, gdzie obyczaj dzielenia opłatka nie był znany.
W Polsce wyspecjalizował się w sztuce wypiekania opłatków zakon sióstr sakramentek, ale produkowali je także kościelni i wikariusze. Były to opłatki przeznaczone zarówno na hostie i komunikanty, jak i opłatki świąteczne, roznoszone przed wigilią do domów parafian. Wyłącznie polską specyfiką są także ozdoby z opłatka – światy. Służyły głównie do ozdoby podłaźniczek. Elementy ozdób wycinano z opłatków białych i barwnych, a następnie sklejano je śliną w lekkie, delikatne kompozycje: trójkąty, krążki, gwiazdki, półksiężyce, krzyżyki; wycinano je z jednego kawałka opłatka. Były wśród nich piękne ażurowe rozety i gwiazdy wyklejane z układanych na różne sposoby i sklejonych pasków opłatka – mówi Alicja Trukszyn.
I dodaje: – W naszym regionie z opłatków wykonywano najczęściej kule i kompozycje z kuli i półkul. Zdarzały się także elipsy i walce oraz inne bryły o wytwornych kształtach i kolorystyce. Nazywano je światami lub wilijkami. Inspiracją dla ludowych, opłatkowych „światów” była prawdopodobnie sztuka religijna: rzeźby i obrazy, na których Chrystus trzyma w ręce jabłko z krzyżem, kulę ziemską, czyli świat – na znak swej boskiej nad nimi władzy.
Już na początku XX wieku wigilijny opłatek występował na prawie całym obszarze Polski, z wyjątkiem regionów północnych i północno-zachodnich. Opłatek traktowano zawsze z wielkim szacunkiem, resztek pozostałych po wieczerzy wigilijnej nigdy nie wyrzucano.
