Najstarszy w Polsce znak geodezyjny ma powrócić na swoje miejsce. Na szczycie Łysicy zostanie odtworzona piramida Armińskiego. Rekonstrukcja obiektu ma na celu upamiętnienie początków polskiej geodezji.

Inicjatorem przedsięwzięcia jest Mariusz Meus, członek Stowarzyszenia Geodetów Polskich oraz popularyzator wiedzy z zakresu geodezji. Przypomina on, że pierwotnie murowana piramida powstała w 1828 roku, a patronem projektu był Stanisław Staszic. Jej celem było wykonanie pomiarów geodezyjnych na obszarze Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, czyli na ziemi świętokrzyskiej i częściowo na terenie dzisiejszego województwa mazowieckiego.

– Było to duże przedsięwzięcie gospodarcze, ekonomiczne i naukowe. Już wtedy zrozumiano, że najpierw ten teren trzeba dokładnie zmierzyć. Stworzyć szczegółowe mapy całego regionu i dopiero na tej podstawie planować działania – tłumaczy.

Pomiary wspomnianego obszaru mieli wykonać dwaj polscy naukowcy – Franciszek Armiński, astronom i założyciel Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wojciech Niemyski, geodeta i twórca jednego z pierwszych podręczników praktycznych pomiarów geodezyjnych.

– Zostali oni oddelegowani do utworzenia pierwszej polskiej sieci pomiarów geodezyjnych. Zaczęli od wyznaczenia punktu początkowego. Była nim właśnie kamienna piramida wzniesiona na wierzchołku Łysicy, która stanęła tam latem 1828 roku. Niestety już podczas powstania listopadowego, w 1830 roku w trakcie walk, Rosjanie prawdopodobnie wysadzili ją w powietrze – wyjaśnia Mariusz Meus.

Piramida została odbudowana w 1834 roku, a jej kolejne zniszczenie nastąpiło w trakcie powstania styczniowego. Do współczesności przetrwał fragment fundamentów. Na podstawie zachowanych dokumentów oraz badań archeologicznych ustalono, że budowla zwieńczona była żelazny krzyżem i była częścią kompleksu obserwatorium astronomiczno-geodezyjno-meteorologicznego, miała około 7 m wysokości.

Jak będzie wyglądała odtworzona piramida? To jeszcze nie zostało dokładnie określone. Pod uwagę branych jest kilka opcji. Począwszy od pełnej rekonstrukcji, przez stworzenie repliki po symboliczną artystyczną instalację w formie stalowej ramy z tablicą pamiątkową i wyeksponowanymi oryginalnymi fundamentami.

Projekt realizowany jest przy współpracy Politechniki Świętokrzyskiej z kieleckim oddziałem Stowarzyszenia Geodetów Polskich. Odtworzenie piramidy Armińskiego jest planowane na 2028 rok, czyli 200-lecie budowy pierwotnego obiektu.