M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
W województwie świętokrzyskim zorganizowano pierwsze dyktando gwarowe wyłącznie dla dzieci. Podobna inicjatywa, ale z udziałem osób dorosłych, odbywa się w naszym regionie już od 9 lat.
Pierwsze dyktando gwarowe dla dzieci napisali uczniowie Szkoły Podstawowej im. Poetów Doliny Wilkowskiej w Świętej Katarzynie. W tym gronie były uczennice ósmej klasy: Julia Saletra i Klaudia Koniarska.
– Gwarę zaczęłyśmy poznawać w szkole, chociaż pojedyncze słowa przewijały się gdzieś w domu, zwłaszcza między babciami i dziadkami. Gwarę słyszałyśmy też na apelach w szkole, przy okazji tekstów autorstwa naszych patronów, a poszczególne słowa pomagali nam zrozumieć nauczyciele. W naszym pokoleniu mało osób zna gwarę, co nie jest zbyt dobre, bo to są nasze tradycje, stąd pochodzimy, więc powinniśmy znać to słownictwo. Moim zdaniem, jako młode pokolenie powinniśmy celebrować nasze tradycje i uczyć się tego, co było kiedyś, żeby przekazać to kiedyś naszym dzieciom. Dziś mamy na sobie regionalne chusty, jakie nosiły nasze babcie i prababcie – opowiadały uczennice.
W ramach dyktanda uczniowie napisali wiersz: „Kukoj kukułecko”. Pierwsze miejsce zajęła Klara Góźdź, drugie – Katarzyna Borycka, a trzecie – Maksymilian Kózka. Dla Maksymiliana z ósmej klasy to już czwarte dyktando gwarowe. Wcześniej kilkukrotnie brał udział w dyktandzie w Wilkowie, gdzie rywalizował z dorosłymi.
– Za pierwszym i drugim razem poszło mi słabo, ale za trzecim razem zdobyłem pierwsze miejsce. To fajne spędzenie czasu, dosyć niespotykane, a przy okazji także okazja do pielęgnowania tradycji naszych pradziadków. Moja babcia bardzo często mówi gwarą. Mi także zdarza się, że zamiast przez „a” powiem jakiś wyraz przez „o”, ale to głównie w domu. Dzisiejsze dyktando było łatwe – ocenia.
Dyrektor szkoły Beata Stępień podkreśla, że Wojciech Kózka organizujący od kilku lat dyktando gwarowe zaproponował, by szkoła w Świętej Katarzynie zorganizowała podobne wydarzenie dla najmłodszego pokolenia.
– Uznałam, że jest to bardzo dobra inicjatywa, żeby w dzieciach i młodzieży kultywować naszą gwarę świętokrzyską, tym bardziej, że na co dzień raczej jej już nie używamy w naszych rozmowach. Przyjęłam tę inicjatywę z ogromną radością, szczególnie, że nasza szkoła nosi imię Poetów Doliny Wilkowskiej, którzy pisali właśnie w gwarze świętokrzyskiej – wyjaśnia dyrektor. Dodaje, że w szkole w Świętej Katarzynie co roku jest organizowany także konkurs recytatorski poświęcony twórczości poetów Doliny Wilkowskiej. Prezentowana jest tam twórczość m.in. Katarzyny Zaborowskiej i Marii Cedro-Biskupowej.
Wojciech Kózka ze Stowarzyszenia Przyjaciół Świętej Katarzyny i Doliny Wilkowskiej zwraca uwagę, że gwara świętokrzyska nie przetrwa, jeśli nie przekażemy jej dzieciom.
– Trafiliśmy w tej szkole na fantastycznych nauczycieli, dlatego postanowiliśmy zrobić takie próbne, pierwsze dyktando dla dzieci w tej placówce. Wiem, że dzieci w tej szkole uczą się gwary, znają ją, bo biorą udział m.in. w corocznych konkursach recytatorskich z gwary świętokrzyskiej. To idealne miejsce na pierwsze takie dyktando i kultywowanie naszej tradycji – podkreśla.
Prace uczniów oceniała m.in. Maria Domańska-Nogajczyk z Biblioteki Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, pasjonująca się ludową poezją Katarzyny Zaborowskiej i Marii Cedro-Biskupowej.
– Ta twórczość pokazuje obserwację otaczającej rzeczywistości. One nie tylko opisywały tę rzeczywistość, ale jednocześnie potrafiły zwrócić uwagę na kwestie życia codziennego ludności, miały w swojej twórczości także wątki patriotyczne, liryczne, a pani Zaborowska pamiętała również o postaciach, które stąd pochodziły, takich jak Stefan Żeromski – opowiada.
Maria Domańska-Nogajczyk dodaje, że jeśli ktoś wzrastał w otoczeniu gwary świętokrzyskiej, to nie sprawia mu ona trudności ani w mowie, ani w piśmie.
– My lekko odeszliśmy od tej gwary. Dlatego dzisiejsze wydarzenie jest tak istotne. Przypominamy młodzieży, skąd się wywodzi, w jakich okolicznościach się wychowywała i co się tu działo, kiedy ta gwara się tworzyła. W tym spotkaniu chodzi nie tylko o samą gwarę i posługiwanie się nią, ale o podkreślenie naszej tożsamości – zaznacza.
Dyktando gwarowe dla dzieci zorganizowali: Stowarzyszenie Przyjaciół Świętej Katarzyny i Doliny Wilkowskiej oraz Szkoła Podstawowa im. Poetów Doliny Wilkowskiej. Organizatorzy nie wykluczają, że w przyszłych latach inicjatywa będzie miała wymiar międzyszkolny.
Natomiast odbywające się od 9 lat świętokrzyskie dyktando gwarowe w tym roku zaplanowano w świetlicy wiejskiej w Wilkowie na 21 lutego. Każdy może tam spróbować swoich sił.
