Trwająca oktawa Bożego Ciała to nie tylko święto kwiatów, ale i drzew. Wśród nich szczególne miejsce zajmują brzoza i lipa, od wieków obecne zarówno w polskim krajobrazie, jak i ludowej tradycji. Były i są nie tylko ozdobnym dodatkiem do obrzędów, ale i roślinami powszechnie używanymi w medycynie ludowej.
„Brzoza należy do najbardziej rozpoznawalnych rodzimych drzew Polski. Jest gatunkiem pionierskim, czyli pojawia się tam, gdzie natura zaczyna odbudowę – na zrębach, pożarzyskach i terenach zdegradowanych. Jej lekkie nasiona łatwo przenosi wiatr, a młode drzewa dobrze radzą sobie w trudnych warunkach” – piszą leśnicy z Polskich Lasów.
– I chyba ze względu na swoją siłę w rozwijaniu się i szybkiemu wzrostowi na terenach trudnych do życia dla innych roślin, w ludowym przekazie symbolizuje witalność, życie, czystość i płodność. Nie jest więc przypadkiem, że młode gałązki brzóz zdobią w naszej tradycji ołtarze wokół kościołów i trasy procesji – mówi Aleksandra Imosa z Muzeum Wsi Kieleckiej.
Jak informują leśnicy, jasne, twarde i elastyczne drewno brzozy ma zastosowanie m.in. w meblarstwie, stolarstwie, produkcji sklejek i galanterii drzewnej, a korę brzozową można wykorzystać jako naturalną rozpałkę, dawniej używano jej do pozyskiwania dziegciu, czyli substancji służącej do konserwacji drewna i skór.
– Z kolei lipa w tradycji ludowej uchodzi za drzewo ochronne. Sadzi się ją więc przy kościołach, a także przy domach. Ma chronić przed piorunami i pożarami – wyjaśnia Aleksandra Imosa.
„Miododajna lipa od wieków była jednym z najbardziej cenionych rodzimych gatunków drzew. Sadzono ją przy domach, kościołach, kapliczkach i wiejskich placach. Dawała cień, pożytek dla pszczół, surowiec zielarski i drewno wykorzystywane przez rzemieślników” – piszą leśnicy z Polskich Lasów.
Lipa do drzewo o drewnie lekkim, miękkim i łatwym w obróbce, stąd ceniono je w rzeźbiarstwie, snycerstwie i lutnictwie. Powstawały z niego figury świętych, ołtarze, elementy wyposażenia kościołów, ale też drobne przedmioty codziennego użytku.
Brzoza, lipa, mięta czy macierzanka nie były jedynie ozdobnym dodatkiem do obrzędów. Stosowane są powszechnie w medycynie ludowej.










