M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
W Zabytkowym Zakładzie Hutniczym w Maleńcu rozbrzmiewa stukot narzędzi i czuć zapach świeżo obrabianego drewna. Z całej Polski, a nawet z Islandii, przyjechali tu pasjonaci i specjaliści, by uczyć się dawnych technik ciesielskich podczas ogólnopolskich warsztatów organizowanych przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.
Tegoroczna edycja poświęcona jest konserwacji i rekonstrukcji zabytkowych kół wodnych oraz historycznych układów hydroenergetycznych. Efektem kilkudniowej pracy uczestników będzie replika koła wodnego o wysokości 1,5 metra, która po zakończeniu warsztatów pozostanie w zbiorach malenieckiego muzeum.
Przy specjalnie przygotowanych stanowiskach uczestnicy heblują krążyny – drewniane elementy stanowiące podstawę konstrukcji koła wodnego. W warsztatach bierze udział 15 osób z różnych regionów kraju – od wybrzeża po górskie miejscowości. Są też goście z zagranicy.
– Przyjechaliśmy z narzeczonym z Reykjaviku, bo chcemy kupić gospodarstwo z młynem wodnym, który wymaga pilnej interwencji. Szukamy specjalistów, a także wiedzy, jak przeprowadzić konserwację takiego obiektu – mówi Mariola, jedna z uczestniczek.
Dla wielu osób udział w warsztatach ma bardzo praktyczny wymiar. Tak jest w przypadku Remigiusza Pacera, kierownika Kuźni Wodnej w Oliwie oddział Muzeum Gdańskiego.
– W naszej kuźni mamy całe koło wodne z wałem hydroenergetycznym do rekonstrukcji, począwszy od nożyc mimośrodowych. Chcemy, żeby ten obiekt odzyskał dawny blask – podkreśla.
Zajęcia prowadzą doświadczeni cieśle i konserwatorzy zabytków. Jak zaznacza Marek Jankowski, jeden z instruktorów, teoria stanowi jedynie część programu.
– Na co dzień zajmujemy się rekonstrukcją zabytkowych obiektów, takich jak młyny wodne czy wiatraki. Jesteśmy tutaj po to, by pokazać, jak budowano takie urządzenia techniczne i przekazać uczestnikom tajniki dawnego ciesielstwa – wyjaśnia.
Swoją wiedzą dzieli się także Ireneusz Grela, młynarz z 40-letnim doświadczeniem. Jak podkreśla, tradycyjne młynarstwo należy dziś do zawodów zagrożonych.
– To część naszej kultury i dziedzictwa wsi. Nie można o tym zapomnieć, a młynarzy tradycjonalistów zostało już naprawdę niewielu. Nie chcemy, by ta wiedza zniknęła z mapy Polski. Dobrze, że organizowane są takie warsztaty. Być może uda się dzięki nim ocalić kolejny młyn i zainteresować tym tematem następne osoby – mówi.
Szkoły Ciesielskie Narodowego Instytutu Dziedzictwa to cykliczny program edukacyjny łączący praktyczną naukę tradycyjnych technik ciesielskich z wiedzą ekspercką dotyczącą ochrony zabytków i analizy historycznych konstrukcji drewnianych.
