Kielce oddały hołd ofiarom pogromu

Mija 80 lat od pogromu kieleckiego. W piątek (3 lipca) w przeddzień rocznicy, w Kielcach upamiętniono ofiary tragedii z 4 lipca 1946 roku. Oficjalne uroczystości rozpoczęły się od modlitwy na cmentarzu żydowskim, na Pakoszu.

Zorganizowali ją wspólnie Stowarzyszenie im. Jana Karskiego oraz Polska Rada Chrześcijan i Żydów. Jej przewodniczący, prof. Stanisław Krajewski przekonuje, że pamięć o wydarzeniach sprzed 80 lat nie może zaginąć, aby nigdy więcej taka tragedia się nie powtórzyła.

CZYTAJ TAKŻE

Ceny paliw na stacjach ponownie wzrosną

2026-07-03

„Perła” jeszcze w tym roku w nowej odsłonie

2026-07-03

Pokaż więcej

– Warto pamiętać po to, żeby mieć świadomość do czego zdolny jest człowiek, kiedy są niesprzyjające warunki. Do czego w związku z tym zdolny jest każdy z nas. To powinno dać nam do myślenia – uważa prof. Stanisław Krajewski.

Po odczytaniu tekstów psalmów przez przedstawicieli m.in. kościoła katolickiego i ewangelicko-reformowanego, uczestnicy uroczystości zapalili znicze i ułożyli na grobie ofiar tzw. „kamienie pamięci”.

Dalsza część obchodów rocznicowych odbyła się przy pomniku Menora, dedykowanemu kieleckim Żydom oraz przed kamienicą przy ul. Planty 7. Tam w językach polskim, hebrajskim i angielskim odczytano inskrypcję na temat przebiegu pogromu oraz listę ofiar. Zapalono również znicze przy „kamieniach pamięci” oraz złożono kwiaty i wieńce przed tablicą upamiętniającą wydarzenia z 4 lipca 1946 roku.

W pogromie zginęło 37 osób narodowości żydowskiej i 3 Polaków, zaś kolejnych 35 Żydów zostało rannych – tak wynika z danych Instytutu Pamięci Narodowej. Jak przypomina Andrzej Białek, wiceprezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego, oficjalną przyczyną była plotka o rzekomym porwaniu 8-letniego Henryka Błaszczyka, celem dokonania na nim mordu rytualnego.

– Tłum rozwścieczony tą informacją domagał się przed kamienicą sprawiedliwości, przy bierności władz, milicji, wojska, w tym sowieckiego, które też w Kielcach stacjonowały. Rozpoczęło się coś, co historycy nazywali pogromem kieleckim – opisuje Andrzej Białek.

Właśnie wielogodzinna bierność służb jest tym, na co najczęściej zwracają uwagę historycy, którzy badają przyczyny i przebieg pogromu. Dr Marzena Grosicka z Delegatury IPN w Kielcach przypomina, że w związku z przeprowadzonym kilka dni wcześniej referendum ludowym wojsko i milicja były cały czas postawione w stan wyższej gotowości.

– Kiedy wybucha pogrom, wszędzie znajdują się bardzo duże jednostki sił represji, a tutaj nikt nie interweniuje. To oczywiście rodzi od wielu lat pytania i trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć, dlaczego tak właśnie się stało – tłumaczy dr Marzena Grosicka.

Jak informuje dr Robert Piwko, naczelnik kieleckiej delegatury IPN pracę badaczom utrudnia również brak dostępu do dokumentów wytworzonych w tamtym czasie.

– Warto zwrócić uwagę także na rozproszenie tych źródeł archiwalnych. Wiele z tych, które należałoby sprawdzić, potencjalnie znajduje się w Rosji – zwraca uwagę dr Robert Piwko.

W ramach 80. rocznicy pogromu zaplanowano w Kielcach również inne wydarzenia towarzyszące. To m.in. organizowany przez IPN „Wieczór pamięci” z udziałem Orkiestry Klezmerskiej Teatru Sejneńskiego w Filharmonii Świętokrzyskiej (godz. 17.00) oraz koncert w Bazylice Katedralnej pn. „Dziedzictwo”, w wykonaniu Isidoro Abramowicza i Jakuba Stefka (początek o godz. 18:20).