M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Kolorowe klocki ABC z wytłaczanymi literkami, drewniane lalki w strojach regionalnych czy pistolety – te zabawki znały dzieci w całej Polsce, ale już niewiele osób wie, że powstały w Kielcach.
Pamięć o ich producentach – spółdzielniach zabawkarskich chce przywrócić Muzeum Zabawek i Zabawy w Kielcach. Prosi o pomoc.
– Byliśmy zabawkarską potęgą – mówi dr Anna Tyszewicz-Obara z muzeum.
– Te zabawkarskie tradycje w regionie są silne i sięgają początku XX wieku, a nawet jeszcze wcześniej, bo zabawkarstwo ludowe stanowiło początek na bazie którego wyrosły wyroby rzemieślnicze – wyjaśnia.
Historyków obecnie interesuje najbardziej czas PRL-u, kiedy w Kielcach działały trzy spółdzielnie: Spółdzielnia Pracy Przemysłu Zabawkarskiego „Gromada”, Spółdzielnia Pracy Zabawkarsko-Metalowej „Precyzja” oraz Świętokrzyska Spółdzielni Pracy Przemysłu Zabawkarskiego.
– To że działały tutaj spowodowało, że Krajowy Związek Spółdzielni Zabawkarskich miał także siedzibę w Kielcach. Miasto kojarzą się z zabawkarstwem – podkreśla dr Anna Tyszewicz-Obara.
Tę ważną część historii Kielc i regionu pragnie teraz uporządkować, uzupełnić i zaprezentować Muzeum Zabawek i Zabawy.
– Szukamy wiadomości o kieleckich spółdzielniach zabawkarskich – mówi dr Anna Tyszewicz-Obara.
– Zwracamy się do wszystkich, którzy mogą podzielić się informacjami oraz dokumentami, fotografiami (w celu umożliwienia wykonania kopii) dotyczącymi tych zakładów. Szczególnie interesują nas kwestie dotyczące projektowania zabawek, produkcji. Tej odbywającej się w zakładach, jak i wykonywanej chałupniczo. Bardzo prosimy i liczymy na relacje zarówno z punktu widzenia byłych pracowników, wspomnienia członków ich rodzin a także użytkowników wyprodukowanych w Kielcach zabawek – apeluje.
A zabawki produkowane w Kielcach były dobrze rozpoznawalne. To między innymi kolorowe klocki ABC z wytłaczanymi literkami, produkowane przez „Gromadę”, która specjalizowała się w produkcji zabawek drewnianych. Jej znakiem rozpoznawczym były również drewniane lalki w strojach regionalnych. Z kolei hitem „Precyzji” były zabawki militarne oraz miniaturowe instrumenty – pianinka czy bębenki.
– Natomiast trzecia spółdzielnia – Świętokrzyska Spółdzielnia Pracy Przemysłu Zabawkarskiego powstała najpóźniej, bo w latach 70. XX wieku, zajmowała się produkcją zabawek tekstylnych, typu pluszowe misie, ale również znanych – dodaje Anna Tyszewicz-Obara.
Dziś trudno znaleźć ślady po dawnych spółdzielniach.
– Specyficzny był sposób ich funkcjonowania. Skupiały po kilka zakładów, były rozrzucone w różnych częściach miasta. Chodzi nam o zebranie tych punktów w miejskiej topografii, które kojarzyły się z produkcją, czy ze zbytem zabawek. „Gromada” na przykład od pewnego mementu kojarzyła się z ulicą Górną. Tych punktów w topografii miasta było dużo. Po niektórych nie pozostał już nawet ślad – dodaje.
Osoby, które chciałyby przekazać informacje proszone są o kontakt pod numerem telefonu: 41 34 337 00 wew. 115 lub mailowo: a.tyszewicz@muzeumzabawek.eu.
