M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Dziś rozdawaliśmy budki lęgowe dla sikorek i jerzyków. Osoby, które je otrzymały, musiały przyjść na ulicę Radiową i zadeklarować, że zawieszą je w rozpoczynającym się właśnie sezonie lęgowym. Będziemy w kontakcie z osobami, które zdecydują się na udział w akcji. Chcemy sprawdzić, czy nowe mieszkania zostały zasiedlone.
Domki dla ptaków pojawiły się także w ogrodzie Radia Kielce. Więcej o tym, jak samemu przygotować budkę lęgową oraz gdzie ją zawiesić mówiliśmy w Rozmowie Dnia. Potem w programie „Na każdą pogodę”, do 12.00, przy naszych telefonach dyżurują eksperci, którzy odpowiadają na Państwa pytania.
Jak powiedział Radiu Kielce ornitolog Jarosław Sułek, Powiatowy Lekarz Weterynarii, zarówno sikorki jak i jerzyki są ptakami, które można spotkać w naszym regionie.
– Sikory to ptaki, które nie odlatują od nas na zimę i na przełomie lutego oraz marca zaczynają poszukiwać miejsc nadających się na lęgi. Najczęściej są to dziuple. Z braku takowych zmuszone są składać jaja w słupkach ogrodzeniowych, a nawet w trzepakach przy blokach. Przełom lutego i marca to czas kiedy należy zawieszać budki dla sikor – mówi ornitolog.
Jak informuje Jarosław Sułek budki dla sikorek powinny być zawieszane na drzewach. Im wyżej tym lepiej, ale minimum na wysokości trzech metrów. Należy unikać strony południowej przy zawieszaniu budki, ponieważ wiosną i latem, przy wysokich temperaturach, wewnątrz budki wytwarza się bardzo wysoka temperatura – szkodliwa dla jaj.
Sikory mają często dwa lęgi w sezonie. Budka lęgowa może być wykorzystywana aż do lipca. W związku z tym, że sikorki, jak inne ptaki mają swoje terytoria, błędem jest zawieszenie kilku budek, w jednym miejscu, np. na kilku sąsiadujących drzewach. W przypadku takiego umieszczenia budek kilka z nich nie zostanie zajętych – ptaki z jednej z budek będą przeganiać inne pary sikor pragnące zająć blisko położone wolne budki lęgowe.
SIKORKI
Sikorka (Paridae) to po wróblach jedne z najlepiej rozpoznawalnych małych ptaków śpiewających. Ładne, kolorowe, mało płochliwe, stanowią wdzięczny obiekt obserwacji, zwłaszcza jeśli lubimy je dokarmiać. Sikorki bardzo chętnie przylatują do karmników. Do dokarmiania tych sympatycznych ptaków nadają się nie tylko ziarna słonecznika ale i słonina.
SIKORA BOGATKA
Największą sikorą jest, mierząca do 15 centymetrów, sikora bogatka (Parus major). Ma intensywnie żółty spód z czarnym pasem biegnącym przez środek, tzw. krawatem oraz lśniąco czarną głowę z dużymi białymi policzkami. Bogatka posiada charakterystyczny biały pasek pokrywowy (na dużych pokrywach naskrzydłowych) wyraźnie kontrastujący z niebieskoszarym skrzydłem i szarozielonym grzbietem.
SIKORKA SOSNÓWKA
Gatunkiem zbliżonym wyglądem (podobna czarna głowa z białym policzkiem) jest sosnówka (Periparus ater). To najmniejszy przedstawiciel rodziny sikorek (wielkość do 11,5 cm). Sikora ta zamieszkuje bory, najchętniej z wysokimi świerkami. Aby ją spotkać musimy wybrać się na spacer do lasu. Najlepsza cecha odróżniająca obydwa gatunki znajduje się z tyłu głowy sosnówki. To owalna biała plama na karku, której próżno szukać u bogatki (cała głowa czarna). Drugą rzucającą się w oczy różnicą jest szaropłowy spód bez czarnego krawata.
SIKORKA MODRASZKA
Trzecim z barwnych przedstawicieli sikorek jest modraszka (Cyanistes caeruleus). Wielkością zbliżona jest do sosnówki (do 12 cm). Na głowie ma unikalny, czarny pasek przechodzący od dzioba przez oko aż na kark oraz błękitną czapeczki na białej głowie. Spód jest równie charakterystyczny, jaskrawożółty z szaroczarnym podłużnym paskiem na brzuchu. Pasek nie dochodzi jednak do głowy, zaczyna się właściwie pod piersią, zatem w żadnym wypadku nie można pomylić go z krawatem bogatki.
Jerzyki przylatują do Polski bardzo późno. Ma to miejsce na początku maja. udki lęgowe dla tych ptaków wieszamy w kwietniu. Najlepszymi miejscami na budki lęgowe dla jerzyków są wszelkiego rodzaju budynki, w tym wieżowce. Budki zawieszamy równolegle do górnej krawędzi dachu oprócz strony południowej.
Jerzyki mają jeden lęg w roku. Młode, wraz z ptakami dorosłymi, odlatują na południe Europy i do Afryki już pod koniec sierpnia.
JERZYK ZWYCZAJNY, JERZYK (Apus apus)
Gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny jerzykowatych (Apodidae). Zamieszkuje niemal całą Europę, dużą część Azji oraz północną Afrykę. Zimuje w południowej Afryce.
W Polsce średnio liczny ptak lęgowy, miejscami liczny. Występuje na terenie całego kraju – najliczniej w dużych miastach oraz na Mazurach. Na wschodzie Polski gnieździ się też w starych lasach, a na południu w skalistych partiach gór oraz w Ojcowskim Parku Narodowym. W miastach gniazduje kolonijnie we wgłębieniach murów, otworach w stropodachach, pod dachówkami, w zakamarkach budynków. W Polsce jerzyki spotykane są od końca kwietnia do połowy października, jednak przeważnie przylatują w maju i odlatują w sierpniu.
Większą część życia jerzyk spędza w locie. W powietrzu zbiera pożywienie i materiał na gniazdo, pije krople deszczu, śpi, szybując z wiatrem na dużej wysokości (do 2,5 km). Może pozostawać w locie bez przerwy przez 2 do 3 lat. Ląduje przede wszystkim podczas okresu lęgowego, budując gniazdo i karmiąc pisklęta. Ponadto czasami odpoczywa chwytając się pazurkami pionowej ściany skały lub budynku. Jest jednym z najszybszych ptaków spotykanych w Europie – w pogoni za zdobyczą osiąga prędkość nawet 200 kilometrów na godzinę.
Pomysłodawcą akcji rozdawania budek lęgowych dla ptaków jest kielecki oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich pod kierownictwem Wojciecha Gwizdaka.
Kierownictwo naukowe – doktor Jarosław Sułek, ornitolog, Powiatowy Lekarz Weterynarii.
Patronat Honorowy Polskie Radio Kielce oraz Towarzystwo Badań i Ochrony Przyrody w Kielcach.
