W stulecie niepodległości Polski Radio Kielce przybliża swoim słuchaczom miejsca związane z postacią Józefa Piłsudskiego. Pierwszy Naczelnik Państwa urodził się na Litwie i to tam ukształtowała się jego osobowość. Odwiedziliśmy Zułów, gdzie się urodził, kościół w Powiewiórce, gdzie został ochrzczony, stację kolejową w Bezdanach – miejsce zuchwałego napadu na carski pociąg oraz dwór w Pikieliszkach, w którym wypoczywał u schyłku swojego życia.

Zułów, położony nad rzeką Merą, usytuowany jest 60 km od Wilna. Znajdował się tam dwór i majątek Józefa Wincentego Piłsudskiego i jego żony Marii z Bilewiczów. Przyszły Marszałek – Józef Klemens urodził się tam 5 grudnia 1867 roku. Dwór spłonął w roku 1874 a rodzina Piłsudskich zmuszona została do przeniesienia się do Wilna. Do dnia dzisiejszego pozostały ślady murowanych fundamentów, a w miejscu, gdzie miała stać kołyska w latach 30. XX wieku posadzono pamiątkowy dąb.

Drzewo rośnie do dnia dzisiejszego, mimo że komuniści próbowali zatuszować dawny charakter tamtego miejsca i w Zułowie zbudowali świńską fermę. Po 1991 roku, gdy Litwa odzyskała swą niepodległość, staraniem Związku Polaków na Litwie Zułowo zostało odkupione, a obecnie zasadzono tam dębową aleję upamiętniającą istotne wydarzenia z historii Polski.

Majątek Zułowo, w którym Józef Piłsudski przyszedł na świat, należał do parafii sorokpolskiej. W drewnianym Kościele św. Kazimierza, który zbudowany został w 1774 roku i do dzisiaj został w całości zachowany, 15 grudnia 1867 odbył się chrzest. Sakramentu udzielił ks. Tomasz Woliński, a rodzicami chrzestnymi zostali Józef Marcinkowski i Konstancja Rogalska.

Chrzcielnica, w której ochrzczono Piłsudskiego wciąż pokazywana jest w Powiewiórce, w kościele przechowywane są również relikwie św. Kazimierza.

Czytaj również

U starosty można było poczuć się jak przy wielkanocnym stole

2026-03-16

Słupki niezgody przy kieleckich ulicach

2026-03-16

Nieopodal Wilna usytuowane jest także miejsce związane z najsłynniejszą akcją bojową Józefa Piłsudskiego jako działacza Polskiej Partii Socjalistycznej. 26 września 1908 roku dokonał on zuchwałego napadu na wagon pocztowy przewożący z Wilna do Petersburga podatki zebrane w mieście. Ataku dokonano na stacji kolejowej w Bezdanach. Drewniana stacja zachowana została do dnia dzisiejszego, a z peronów wciąż odjeżdżają pociągi.

Łupem bojowników PPS padło ponad 200 tys. rubli, które przeznaczono na finansowanie prac konspiracyjnych. Akcja ekspriopriacyjna była na tyle udana, że przeprowadzono ją bez strat własnych, a władzom carskim nie udało się wpaść na trop jej głównego organizatora. W akcji w Bezdanach wzięło udział czterech przyszłych premierów Polski – przypomina Stanisław Wyrzycki, autor przewodnika „Litewskimi ścieżkami Józefa Piłsudskiego”. Poza przyszłym Marszałkiem byli to także Tomasz Arciszewski, Aleksander Prystor i Walery Sławek.

Ostatnim miejscem, do którego dotarła reporterska wyprawa Radia Kielce były Pikieliszki. Znajdujący się tam dwór wraz z niewielkim majątkiem i jeziorem Żałosa stał się własnością Józefa i Aleksandry Piłsudskich. Marszałek urzędujący już wówczas na co dzień w Warszawie przyjeżdżał do Pikielszek na sześciotygodniowy wypoczynek. Spacerował tam, łowił ryby i raki, a także dużo czytał. Założył tam również Towarzystwo Rzeczy Przyjemnych a Niekoniecznie Pożytecznych”. Jego jedynymi członkami były oprócz Piłsudskiego jego dwie córki Jadwiga i Wanda.