M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Historię 40 zabytkowych, drewnianych kościółków z Kielecczyzny można poznać na wystawie w Dworku Laszczyków w Kielcach.
Na ekspozycję składa się 40 plansz z fotografiami i opisami zabytkowych kościołów, które na trwałe wpisały się w historię i krajobraz województwa świętokrzyskiego. To efekt działania pracowników działu badań etnograficznych Muzeum Wsi Kieleckiej: Leszka Gawlika, Krzysztofa Karbownika oraz Mariusza Łężniaka. Udali się w teren, by zweryfikować obecny stan drewnianej architektury sakralnej z tym, opisanym w latach 90. XX wieku przez Annę Adamczyk w publikacji „Kościoły drewniane w województwie kieleckim”.
Dr Krzysztof Karbownik wyjaśnia, że ta konfrontacja prezentuje się interesująco.
– Może nie ustaliliśmy żadnych nowych rzeczy, jeśli chodzi o aspekty historyczne, ale wykonaliśmy porządna pracę dokumentalistyczną, ponieważ obiekty, które prezentujemy, zostały dokładnie obfotografowane. Niestety wnętrza wielu z nich były dla nas niedostępne, ale już z zewnątrz, wszelkie detale architektoniczne, mamy bardzo dobrze sfotografowane. Myślę, że to jest cenne, zwłaszcza dla osób, które za kilka lat, tak jak my, będą chciał sprawdzić, co się zmieniło w tej architekturze, a te kościoły się zmieniają. Zatem to, co pani Anna Adamczyk opisała, bo tam nie ma zdjęć, my pokazaliśmy w wersji ikonograficznej – podkreśla.
Połączenie średniowiecza i współczesności
Każdy z prezentowanych obiektów został opatrzony notką. Kryje się w nich nie tylko historia zabytku, ale także ciekawa informacja o dziejach naszych przodków. Najstarszą z prezentowanych świątyń jest kościół ze Zborówka, którego geneza, jak podkreśla Krzysztof Karbownik, sięga średniowiecza.
– Ma potwierdzane datowanie na 1459 rok. Dziś on wygląda dość dziwnie, ale jednocześnie niespotykanie, ponieważ jest to drewniana świątynia, do której dobudowano z cegły dosyć okazałą nawę, a sam kościółek stał się prezbiterium – opisuje.
Innym ciekawym obiektem jest ten, znajdujący się na Górze Witosławskiej.
– To kaplica zesłania Ducha Świętego – mówi etnograf.
– Góra Witosławska to jest ogólnie ciekawe miejsce, ponieważ o niej mówiono, jako o takim drugim obiekcie kultu pogańskiego, tuż po Łysej Górze. Nawet znajduje się tam rezerwat przyrody, który jest nazywany „małym gołoborzem”. Tam przeniosły się obrzędy ludowe, kiedy na Łysej Górze zostały one zakazane, i z tego też powodu benedyktyni założyli tam kaplicę. Ogólnie góra ta jest utożsamiana ze słowiańskim kultem Wita. Miejsce ciekawe, trochę zaniedbane, ale wpisane do rejestru zabytków – zaznacza.
Deski z jenieckiego obozu
Także w Kielcach i w okolicach stolicy regionu można znaleźć ciekawe drewniane świątynie. W samym mieście jest ich cztery: na Białogonie, Zagórzu, Dąbrowie i przy ulicy Urzędniczej.
– Ten ostatni nie jest starym kościołem, ale został uwzględniony ze względu na jego historię, którą kielczanie pewnie dobrze znają, bo powstał z desek rozebranych baraków po obozie jenieckim – wyjaśnia
Badacz dodaje, że w okolicach miasta są kaplice, które były fundowane w XIX wieku przez ks. Józefa Ćwiklińskiego, kanonika katedralnego.
Oprócz średniowiecza, czasem kiedy powstawały kościoły drewniane były wieki XVI-XVIII. W XIX stuleciu coraz popularniejsze stały się obiekty murowane. Większość z tych drewnianych świątyń przetrwało do dzisiaj głównie w południowej części województwa.
Artefakty dopełniają opowieść
Fotograficzną i tekstową zawartość ekspozycji wzbogacono o prezentację zabytkowych elementów wyposażenia kościelnego, pochodzących ze zbiorów Muzeum Wsi Kieleckiej. Krzysztof Karbownik mówi, że pozyskano je z różnych obiektów.
– Z kaplicy przy ul. Sukowskiej mamy komodę na szaty liturgiczne, gdzie umieściliśmy ornaty z naszych zbiorów, w tym bardzo charakterystyczny ornat pogrzebowy. Są obiekty kościoła w Grzymałkowie – wprawdzie murowanego, ale słynnego, a przedmioty są bardzo ciekawe, więc postanowiliśmy je zaprezentować. Mamy także obiekty architektoniczne, które udało się na pozyskać podczas remontu sygnaturki z kościoła w Denkowie, w Ostrowcu Św. – wymienia.
Można też zobaczyć obrazy, jak i ramy stacji męki pańskiej z barokowego kościoła cmentarnego w Rogowie, stare krucyfiksy, kielichy, naczynia i akcesoria liturgiczne, przykłady metalowych i drewnianych lichtarzy kościelnych, a także symboliczną czarną trumnę z katafalkiem, która była wystawiana w Dzień Zaduszny.
Wystawę „Zabytkowe kościoły drewniane Kielecczyzny” można oglądać w Dworku Leszczyków w Kielcach. Muzeum Wsi Kieleckiej planuje również wydać publikację, bazującą na zgromadzonych materiałach.
