M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
82 lata temu, 14 czerwca 1940 roku, wyjechał pierwszy, masowy transport więźniów do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz. We wtorek (14 czerwca) na Cmentarzu Partyzanckim w Kielcach uczczono pamięć ofiar oraz osób doświadczonych pobytem w niemieckich obozach koncentracyjnych.
W uroczystościach udział wzięli przedstawiciele województwa, miasta, powiatu kieleckiego, rodzin katyńskich oraz wojsko. Patrycja Zatorska-Milewska, zastępca naczelnika delegatury Instytutu Pamięci Narodowej Delegatura, z więzienia w Tarnowie zabranych zostało wówczas 728 Polaków, w tym 6 mieszkańców naszego regionu. Przewieziono ich do Auschwitz. Transport składał się z osób, które w I połowie 1940 roku podjęły nieudane próby przekroczenia południowej granicy okupowanej Polski. Ich celem było kontynuowanie walki o odzyskanie niepodległości w szeregach Wojska Polskiego tworzonego wówczas we Francji.
– Byli to młodzi mężczyźni. Ci więźniowie zostali skierowani tam głównie do wykonywania prac budowalnych, przy powstającym obozie koncentracyjnym. Wśród nich był m.in. Wacław Lutyński, który szczęśliwie przeżył niemiecki obóz w Oświęcimu, ale właśnie w 1940 roku w trakcie łapanki trafił do więzienia w Tarnowie i stamtąd w ramach pierwszego transportu został przewieziony do obozu w Auschwitz – dodała Patrycja Zatorska-Milewska.
Zbigniew Koniusz, wojewoda świętokrzyski przypomniał, że Polska w latach 40 ubiegłego wieku stała się centrum zagłady, dokonywanej przez Niemców.
– Wojna to wielkie nieszczęście i żadne argumenty nie mogą tłumaczyć tego, że jeden kraj napada na drugi. Mówię to z pełną świadomością i premedytacją. Dzięki Bogu na Ukrainie, Rosjanie jeszcze nie tworzą takich obozów, ale to kwestia czasu. Jeżeli Rosjanie pójdą w zaparte i zechcą podbić inny naród w imię nie wiadomo czego, to skończy się tak jak właśnie w 1940 roku – dodał Zbigniew Koniusz.
– To były tragiczne chwile dla całego narodu polskiego. Nigdy nie powinniśmy zapomnieć o tych trudnych czasach, naszym obowiązkiem jest czcić pamięć tych, którzy wówczas ponieśli najwyższą cenę za swoją postawę – powiedział z kolei Mirosław Gębski, starosta kielecki.
– Musimy pamiętać o wszystkich ofiarach II wojny światowej, zamordowanych przez Niemców i Rosjan, jak również o tych, którzy do końca walczyli o niepodległą Polskę. Musimy pamiętać też o wszystkich tych, którzy walczyli z komuną, ofiarach stanu wojennego i tych, którzy zginęli jeszcze po stanie wojennym, w latach 90 XX wieku. Jeżeli my Boże zapomnimy o nich, to Ty zapomnij o nas – dodał Mirosław Gębski.
Jędrzejów także uczcił pamięć ofiar niemieckich obozów koncentracyjnych, a Wacław Lutyński pochodził właśnie z tego miasta. Obchody 82. rocznicy pierwszej masowej wywózki Polaków do obozu Auschwitz zainaugurowała msza św. w Archiopactwie Ojców Cystersów w Jędrzejowie.
Opat, ojciec Rafał Ścibiorowski podkreślił, że wszystkich zmarłych w tych obozach, otaczamy modlitwą, a także dziękujemy Panu Bogu za ich ofiarę życia. Bo to dzięki nim, dziś możemy się posługiwać naszą flagą, naszym godłem, naszym hymnem i naszym językiem.
Na cmentarzu klasztornym, gdzie znajduje się m.in. grób Wacława Józefa Lutyńskiego, który znalazł się w pierwszym masowym transporcie do Auschwitz, uczestnicy uroczystości złożyli kwiaty i znicze.
– Warto pamiętać, że ten grób jest symbolem męki wielu pokoleń Polaków w obozie w Auschwitz, w innych obozach koncentracyjnych i obozach zagłady – mówił Robert Piwko, historyk Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach.
– Dzisiaj upamiętniamy przy grobie Wacława wszystkich tych, którzy doświadczyli pobytu oraz tych, którzy zostali w rożnych miejscach Europy zamordowani w trakcie pobytu w obozach. Ludzie w tych miejscach ginęli na skalę masową. Spośród 728 osób zabranych wówczas do Auschwitz, przeżyło nie więcej niż 200 osób, w większości byli to młodzi ludzie, w niektórych przypadkach wręcz ci, wchodzący w dorosłość – dodał.
Ojciec Przemysław Michał Lutyński, proboszcz i kustosz sanktuarium parafii Zesłania Ducha św. w Bęczkowicach, syn Wacława Lutyńskiego przypominał, że jego ojciec był nie tylko prawnikiem, ale po studiach na uniwersytecie poznańskim zajmował różne stanowiska urzędnicze w administracji państwowej przed wojną, aż po stanowisko wicestarosty zawierciańskiego. Angażował się na rzecz Funduszu Obrony Narodowej i zakupu nowego uzbrojenia dla Armii Polskiej w obliczu nadchodzącej wojny.
– W chwili aresztowania ojciec miał 34 lata. W obozie otrzymał nr 96 i winkiel z napisem „P” czyli więzień polityczny. Trzeba traktować jako cud fakt, że mój ojciec, który w młodości chorował na płuca i posiadał tylko jedno funkcjonujące płuco, przetrwał 5 lat uwięzienia w dwóch obozach koncentracyjnych i doczekał wyzwolenia w 1945 roku przez wojska amerykańskie. W momencie powrotu do Polki ważył 65 kg przy wzroście 190 cm – mówił.
Przez kilka miesięcy pracował jako tłumacz i przewodnik po obozie dla żołnierzy amerykańskich. Zaraz po wojnie pracował w Kielcach jako urzędnik, z czasem jako adwokat i radca prawny. Zmarł w Kielcach w 1975 roku w wieku 68 lat.
Paweł Faryna, starosta jędrzejowski podkreślił, że dzięki takim uroczystościom możemy pamiętać o bohaterach i mieszkańcach ziemi jędrzejowskiej, którzy walczyli o niepodległość.
– Niepodległość nie jest dana raz na zawsze, trzeba ciągle o nią walczyć i przekazywać tę historię naszej młodzieży – dodał.
Marcin Piszczek, burmistrz Jędrzejowa podkreślił, że baraki w których przebywał Wacław Józefa Lutyński, stały się świadkiem bezprzykładnego w historii męczeństwa i tragedii dla wielu narodów świata. 5 lat kacetu, po to, żebyśmy mogli, my tutaj dzisiaj jako Polacy spotkać się i oddać hołd i pamięć tym, którzy walczyli o niepodległość naszej Ojczyzny.
Dziś także na 22 mogiłach, w których spoczywają byli więźniowie, również uczniowie jędrzejowskich szkół zapalili znicze.
Oprócz Wacława Lutyńskiego, wśród osób z naszego regionu lub z nim związanym, przewiezionych wówczas do Auschwitz byli również: Bogdan Wnętrzewski – architekt urodzony w Kielcach, Zygmunt Benikas – ekonomista z Pińczowa, Zbigniew Tryczyński – inżynier urodzony w Opatowie i Zygmunt Turzański z Sandomierza.
W hołdzie uczestnikom pierwszego transportu, ale także wszystkim ofiarom i osobom doświadczonym pobytem w niemieckich obozach koncentracyjnych i zagłady, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w 2006 roku ustanowił 14 czerwca Narodowym Dniem Pamięci Ofiar Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych. Od 2015 roku obchodzimy go jako Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady.
