M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
„Akcja Reinhardt w regionie kieleckim. W 80. rocznicę niemieckiego ludobójstwa Żydów” – to tytuł konferencji naukowej, która odbyła się w piątek, 7 października, w Ośrodku Edukacyjno-Muzealnym „Świętokrzyski Sztetl” w Chmielniku.
Historycy związani z różnymi instytucjami i ośrodkami naukowymi w kraju mówili o sytuacji Żydów w czasie II wojny światowej. Jak zauważył jeden z prelegentów, dr Tomasz Domański z kieleckiej delegatury Instytutu Pamięci Narodowej, temat został potraktowany bardzo szeroko.
– Choć ta konferencja jest jednodniowa, to jest też komplementarna. Z jednej strony omawiamy początki akcji, przebieg i konsekwencje, ale też dotykamy wątków pamięci – wyjaśnił.
Getta elementem polityki eksterminacyjnej
Referaty omawiały niemiecką politykę antyżydowską na ziemiach polskich w latach 1939-1945, życie w getcie, zagładę przez pracę, przebieg akcji Reinhardt, a także prześladowania Żydów po jej zakończeniu.
Dr Marek Maciągowski, dyrektor Ośrodka Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej w Kielcach wygłosił wykład pt: „Skazani na powolną śmierć – warunki życia i prześladowania Żydów w gettach regionu kieleckiego”.
– To zabrzmi brutalnie, ale Niemcy musieli bardzo dokładnie zaplanować akcję wysiedleń, każdy transport – mówi dr Marek Maciągowski. – Getta były elementem polityki eksterminacyjnej. Powstały nie tylko po to, by oddzielić ludność żydowską od ludności polskiej, ale po to, by dać czas organizatorom akcji likwidacyjnej na techniczne przygotowanie akcji wysiedleń i akcji mordowania Żydów. Jednocześnie getta były po to, by przeprowadzić fizyczną eksterminację ludzi biednych, ludzi słabych, ludzi, których nie było stać na bardzo drogą żywność. Getta były miejscem, gdzie ludzie umierali z powodu chorób zakaźnych, ponieważ żyli w tragicznych warunkach, w dużym zagęszczeniu – opisywał.
Przed badaczami długa droga
Otwarcie konferencji poprzedził wernisaż wystawy poświęconej akcji Reinhardt. Można ją oglądać do końca roku w chmielnickiej synagodze.
Organizatorami wydarzenia byli: Ośrodek Edukacyjno-Muzealny „Świętokrzyski Sztetl” w Chmielniku oraz Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Kielcach.
Dr Dorota Koczwańska-Kalita, naczelnik IPN w Kielcach podkreśliła, że konferencja jest podsumowaniem działań, które były realizowane w tym roku, by upamiętnić akcję Reinhardt.
– Przyświecał im cel, aby nagłośnić jak najbardziej i pokazać to, co zdarzyło się 80 lat temu. Ale przez nasze inicjatywy chcieliśmy pokazać trochę inny kontekst: że w tych trudnych, tragicznych, bezdusznych czasach były też takie wydarzenia, takie postawy, które warto pokazać – dodała.
Dr Dorota Koczwańska-Kalita wymieniając zrealizowane w tym roku działania i wydane publikacje, poświęcone akcji Reinhardt podkreśliła, że odkrywane tej historii wciąż trwa.
– Przed naukowcami, przed edukatorami jeszcze długa droga, żeby dotrzeć do prawdy o tym, co się wydarzyło od 1939 roku, a nawet wcześniej – zaznaczyła.
Miasto Chmielnik za pośrednictwem Świętokrzyskiego Sztetla także mocno się zaangażowało w pokazywanie tej historii.
– 6 października 1942 roku to jedna z najtragiczniejszych dat w historii naszego miasta. To od tego dnia przez kilka następnych tygodni Niemcy w sposób zorganizowany wywozili do obozu koncentracyjnego w Treblince żydowskich mieszkańców naszego miasta. Ośrodek Edukacyjno-Muzealny „Świętokrzyski Sztetl” starał się upamiętnić tę tragiczną rocznicę przez liczne wydarzenia. To był dla nas bardzo ważny czas i bardzo ważna rocznica, chcemy ją godnie uczcić – podkreślił.
Historia na antenie Radia Kielce i na lekcji
O akcji Reinhardt przypomina także Radio Kielce w specjalnym słuchowisku. Jak powiedziała Renata Morąg, sekretarz naszej redakcji, chcemy w ten sposób uczcić 80. rocznicę bestialskiego mordu na ludności żydowskiej.
– Każdy z tych odcinków poświęcony jest innej miejscowości w naszym województwie, bo chcemy pokazać jej historię, jej żydowskich mieszkańców i to, w jaki sposób naziści z zimną kalkulacją realizowali swój plan. Każdy z odcinków trwa 10 minut. Występuje komentator, narrator, którym jest osoba wyjątkowa – pani Anna Dymna. Ona uwspółcześnia historię, oddaje emocje, przemyślenia, ale są też autentyczne wypowiedzi świadków z tamtych czasów. Te wypowiedzi są prezentowane przez aktorów scen warszawskich, krakowskich i kieleckich – wyjaśnia.
Słuchowisko zatytułowane „Akcja Reinhardt: cel: świętokrzyskie” można usłyszeć na naszej antenie w każdą niedzielę, o godzinie 14.45. Wszystkie odcinki, w formie podcastów, są dostępne na naszej stronie internetowej.
Redaktor Renata Morąg podkreśliła, że słuchowiska mogą służyć jako pomoc podczas lekcji w szkole.
– Nawiązaliśmy współpracę ze świętokrzyskim kuratorium oświaty i dzięki pomocy historyka, dr. Tomasza Ossowskiego stworzyliśmy uniwersalny plan lekcji, do którego można zaadoptować każdy odcinek – wyjaśnia.
Akcja „Reinhardt” to planowe mordowanie ludności żydowskiej realizowane przez Niemców na okuwanych ziemiach polskich, w tzw. Generalnym Gubernatorstwie i Bezirk Bialystok. W jej wyniku od marca 1942 do listopada 1943 roku zginęło około 2 mln Żydów.
