Odkrycia astronomiczne Mikołaja Kopernika

W naszym wakacyjnym cyklu „Mikołaj Kopernik – czwartek odkrywców” pisaliśmy już, że Mikołaj Kopernik był medykiem, ekonomistą oraz zarządcą dóbr biskupich. Przyszedł czas, aby opowiedzieć o jego odkryciach astronomicznych.

Gdy wrócimy pamięcią do opowieści o Mikołaju Koperniku, który przebywał na zamku w Lidzbarku Warmińskim, to właśnie tam wybitny astronom napisał „Mały Komentarzyk”. W tym krótkim dziele przedstawił siedem założeń dotyczących ruchu sfer w układzie heliocentrycznym. A były to postulaty następujące:

1. Nie istnieje jeden środek wszystkich sfer niebieskich
2. Środek Ziemi nie jest środkiem świata, lecz tylko środkiem ciężkości i sfery Księżyca
3. Wszystkie sfery krążą wokół Słońca jako środka i dlatego w pobliżu Słońca znajduje się środek świata
4. Odległość Słońca od Ziemi jest niezauważalnie mała w porównaniu z odległością do firmamentu
5. Każdy ruch na firmamencie jest wywołany ruchem Ziemi, która się obraca w ciągu doby
6. Ruch Słońca po niebie nie jest jego własnym ruchem, lecz skutkiem ruchu Ziemi i naszej sfery, z którą się obracamy wokół Słońca podobnie jak każda inna planeta. Ziemia wykonuje więc kilka ruchów
7. To, co u planet wydaje się ich ruchem wstecznym lub posuwaniem się naprzód, nie pochodzi od nich, lecz od Ziemi, której ruch wystarczy dla wyjaśnienia tak wielu nierówności dostrzeganych na niebie.

Aby to udowodnić Mikołaj Kopernik musiał prowadzić obserwacje nieba.

– Ówcześni astronomowie sami budowali urządzenia pomiarowe. Badania musiały być powtarzane wielokrotnie, a do tego wszystko trzeba było obliczyć, spisać i opublikować – opowiada dr Jacek Szubiakowski, dyrektor Olsztyńskiego Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego.

Prace nad rękopisem „De revolutionibus orbium coelestium” Mikołaj Kopernik rozpoczął w 1514 roku. Udowadniał w nim swoje tezy dotyczące ruchu Ziemi wokół Słońca. Jak na tamte czasy była to rewolucja nie tylko astronomiczna, ale i światopoglądowa.

– Egzemplarz rękopisu długo przeleżał w szufladzie – mówi dr Jacek Szubiakowski, dyrektor Olsztyńskiego Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego.

Pierwsze wydanie epokowej pracy „De revolutionibus orbium coelestium”, dedykowanej papieżowi Pawłowi III, wydrukowane zostało w Norymberdze w 1543 roku w nakładzie 400-500 sztuk. Egzemplarz pierwszego wydania znajdował się w zbiorach Collegium Hosianum w Braniewie. W 1626 roku dzieło to wraz z innymi łupami trafiło do Szwecji.

Mówiąc o dziele Mikołaja Kopernika trzeba dodać, że prace zostały zakłócone przez Krzyżaków. W wyniku III Wojny z Zakonem Frombork został zdobyty i splądrowany.

– W czasie najazdu zniszczono instrumenty astronomiczne Kopernika – opowiada Mirosław Jonakowski – dyrektor Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku.

Na szczęście rękopis przetrwał i udało się oddać go do druku.