M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Profesor Krzysztof Bracha, znawca historii benedyktynów na Świętym Krzyżu planuje zbadać unikatowy dokument, który może dać wiele nowych informacji o łysogórskim opactwie. To siedmiotomowe dzieło Gerarda Lefebvre, które zawiera wypisy z ówczesnej biblioteki łysogórskiej, będącej wtedy największą książnicą na ziemiach polskich.
Kim był Gerard Lefebvre?
– Gerard Lefebvre emigrował z Francji po rewolucji francuskiej. Do Polski dotarł w 1797 roku i osiadł jako benedyktyn na Świętym Krzyżu, gdzie był bardzo aktywnym intelektualnie mnichem – mówi profesor Krzysztof Bracha. – Sporządził katalog biblioteczny, ale także przepisywał, kopiował wiele ważnych tekstów z dawnej biblioteki łysogórskiej, bo był prawdopodobnie zafascynowany bogactwem tej biblioteki. Współcześnie można powiedzieć, że był bibliotekarzem, archiwistą. Sporządził m.in. siedmiotomowe dzieło w trzech woluminach, zatytułowane „Spicilegium sive Collectio veterum aliquot scriptorum”. To zbiór najważniejszych starych dokumentów i pism, które były w bibliotece łysogórskiej złożone – dodaje profesor.
Unikatowe woluminy zawierają nieznane informacje
W siedmiu tomach są zawarte nie tylko spisy dzieł, które znajdowały się w łysogórskiej bibliotece benedyktynów, ale też kopie niektórych dokumentów.
– Znajdziemy tam np. kopię kroniki klasztornej sporządzonej przez poprzedniego bibliotekarza i kronikarza opactwa, Szkota z pochodzenia, Jana Jerzego Jonstona, urodzonego w 1617 roku. To dzieło, które również nie jest opracowane naukowo, nie znamy dokładnie jego treści. Gerard Lefebvre kopiował różne istotne w swojej ocenie fragmenty z wielu dzieł, np. 14 ekscerptów z różnych dzieł biblioteki klasztornej, które wybierał w zależności od wagi przekazu historycznego. Jest też w jednym z woluminów katalog opatów benedyktyńskich w Polsce, także na Łyścu. To źródło absolutnie unikatowe. W trzech woluminach mamy zawartą wielką historię opactwa w wybranych, wyselekcjonowanych dokumentach -wymienia badacz.
Jeszcze nikt nie badał dzieła Gerarda Lefebvre
Historyk zaznacza, że o istnieniu kopii dzieła Gerarda Lefebvre wiadomo od dawna, ale tylko z zapisów bibliograficznych. Nigdy dotąd te dokumenty nie były badane. Ich jedyna kopia znajduje się w archiwum w Brnie, w Czechach. To do położonego w tamtejszej okolicy klasztoru Gerard Lefebvre wyjechał w 1802 roku, zabierając ze sobą oryginał swoich zapisków. Kopia pozostała w łysogórskim opactwie, potem trafiła do Biblioteki Narodowej w Warszawie i spłonęła w 1944 roku, po upadku Powstania Warszawskiego.
Profesor Krzysztof Bracha przypomina, że biblioteka opactwa benedyktyńskiego na Świętym Krzyżu jest do dziś uznawana za najbogatszą książnicę średniowieczną na ziemiach polskich.
– Była to wyjątkowo bogata biblioteka, posiadająca koneksje dworskie, m.in. z dworem Jagiellonów w Krakowie, a szczególnie darzył sympatią to miejsce król Władysław II Jagiełło, który jest do dziś uznawany za jednego z największych mecenasów tego opactwa – wyjaśnia.
Dodaje, że ogromna, łysogórska biblioteka w momencie kasaty klasztoru w 1819 roku liczyła od 8 do 9 tys. woluminów. Samych rękopisów średniowiecznych do końca XV wieku mogło być tysiąc, a nawet więcej.
Cel: zeskanować, zbadać i udostępnić
Profesor Krzysztof Bracha podkreśla, że dzieło Gerarda Lefebvre pozwoli na nowo spojrzeć na dzieje klasztoru i biblioteki łysogórskiej. Dlatego w planach jest wyjazd do Brna w celu poznania i zeskanowania woluminów. W oparciu o te unikatowe dokumenty mogłaby też powstać cyfrowa wersja biblioteki świętokrzyskiej, która służyłaby naukowcom i mogłaby być prezentowana w klasztorze na Świętym Krzyżu.
– Być może przy okazji pokażemy też podręcznik paleograficzny, dotyczący starego piśmiennictwa, od średniowiecza do czasów nowożytnych. Jego autorem jest także Gerard Lefebvre. Również jest on oparty o wiedzę autora w oparciu o zbiory biblioteki łysogórskiej -dodaje.
Profesor Krzysztof Bracha w drugiej połowie września wybiera się do Czech na wyprawę naukową w celu poznania woluminów. Będzie mu towarzyszył profesor Jerzy Kaliszuk z Instytutu Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk, specjalista od zbiorów średniowiecznych.
