M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Malowidła ukryte pod zabytkową boazerią nie są najciekawszym znaleziskiem. Teatr im. Stefana Żeromskiego powoli odsłania swoje tajemnice. Odkryto także kolejne polichromie, które pokazują, że gmach teatralny był wykonany z ogromnym przepychem.
Remont siedziby kieleckiej sceny dramatycznej przy ulicy Sienkiewicza 32 w Kielcach rozpoczął się w lutym. Jak wyjaśnia Mirosław Mirosławski, kierownik robót, prace przebiegają zgodnie z planem.
– Sprawdziliśmy geologię, czy zgadza się z dokumentacją. W głównym budynku zrobiliśmy odkrywki wszystkich elementów typu konstrukcyjnego, częściowo wyburzyliśmy ściany, które mogliśmy wyburzyć, odkryliśmy wszystkie podłogi, sprawdzając zawartość polepy, która tam się znajduje – wymienia.
Zdemontowane zostały też te elementy, które będą podlegać konserwacji. W całości już zdjęta została boazeria, natomiast pozostał jeszcze fragment żeliwnej klatki schodowej, który też na czas remontu trafi do renowacji. Pod boazerią odkryte zostały malowidła. To znalezisko wzbudziło sensację i wstrzymało prace, ale jak mówi konserwator zabytków, Grzegorz Wiatr, kolejne badania pozwoliły odkryć o wiele ciekawsze malunki, w wyższej części klatki schodowej.
– Prace konserwatorskie jeszcze się nie odbywają, prowadzone są natomiast badania. Znamy ten teatr z literatury, zdjęć niestety nie mamy. Dzięki poczynionym odkryciom wiemy, jak ta klatka wyglądała. Będzie to na pewno dużym zaskoczeniem dla wszystkich, bo kolorystyka jest diametralnie różna od tego, co widzimy obecnie – podkreśla.
Grzegorz Wiatr wyjaśnia, że pomysłodawca i główny fundator kieleckiego teatru, Ludwik Stumpf chciał pokazać przepych.
– Zrobiliśmy odkrywki dwóch najstarszych warstw malarskich. Dla nas najcenniejsza jest turkusowo-zielona, piękna bordiura ze złoceniami. Bardzo klasyczny, dostojny układ. Wiemy jak to było rozmieszczone, jaka była kompozycja, i na podstawie tych badań, później, na odpowiednim etapie, odtworzymy pierwotną kolorystykę – zapowiada.
Znane są także dalsze losy polichromii, która została odkryta pod boazerią. Malowana imitacja drewna zostanie poddana konserwacji zachowawczej i ponownie zasłonięta – wyjaśnia konserwator.
– Boazerie są integralną częścią klatki schodowej. Powstały razem z tą żeliwną, piękną klatką, która jest z odlewni z Bliżyna. My ją uważamy za oryginalną, bo została opisana podczas otwarcia tego miejsca, w 1879 roku. To malowidło, które zostało odkryte pod boazerią, to jest zagadka, nie pokrywa się z istniejącą klatką schodową – tłumaczy Grzegorz Wiatr.
Kiedy więc powstało to malowidło?
– Musiało być wcześniej, być może zmienił się projekt budowlany, tego nie wiemy – przyznaje.
Dalsze badania klatki schodowej być może pozwolą odkryć, czy pozostały ślady po jakiejś innej klatce schodowej, która pasowała do malowidła ukrytego pod boazerią. Jeżeli taka była, musiała być wkuta w ścianę. Może się też zmienić wygląd samej drewnianej boazerii. Trwają badania nad jej pierwotną kolorystyką. Odmieni się wygląd dużej sceny i widowni. Już dziś można powiedzieć, że zalśni złotem. Powrócą także nieznane dziś elementy.
– Badania były poprzedzone kwerendą w materiałach archiwalnych, w których zachował się zapis – ktoś chwalił, że nad sceną jest atrakcyjna belka, na której jest cytat z Horacego, a także herb Kielc. Dziś już tego nie ma. Ta belka została zdemontowana w latach 30. XX wieku. Pojawiło się pytanie, czy zachował się jakiś ślad po niej, który dałby nam wiedzę, w jakiej technice był wykonany, jaki był krój czcionki, jej kolor, jakie było tło. Dla konserwatorów to jest bardzo cenna wiedza dla konserwatora, i to udało się ustalić - wyjaśnia.
Napis brzmiał: „Omne tulit punctum, qui miscuit utile dulci”, co znaczy „Ten zdobył uznanie wszystkich, kto połączył przyjemne z pożytecznym”. Wyjaśniło się, że herb, który był obok napisu, nie był namalowany na belce, tylko wisiał namalowany na blasze, albo był wykonany w technice sztukatorskiej. Napis będzie koloru złotego. Zresztą nie tylko on.
– Kariatydy też były złocone. Tu wszystko kipiało od złota, było dostojnie. Do tego wrócimy. Będzie przywrócony pierwotny wygląd tej sali – mówi Grzegorz Wiatr.
Odchudzone zostaną też postaci kobiece, znajdujące się po obu stronach sceny.
– Będą chudsze, bo miejscami jest aż 15 warstw farby – zauważa konserwator.
Prace odbywają się także w kamienicach znajdujących się za głównym gmachem. W budynkach, które zostaną wyburzone, muszą być usunięte drzwi i okna.
– Elementy, które są demontowane, są na bieżąco wywożone - wyjaśnia Mirosław Mirosławski.
Według planów, budynki w podwórzu mają być wyburzane do wakacji. Kolejnym etapem będą wykopy na dziedzińcu. Ziemia ta może skrywać kolejne tajemnice.
– Ponieważ w jednym z budynków mieściła się stajnia, to możemy natrafić na kości koni. To była częsta praktyka, że padłe zwierzęta zakopywano w pobliżu. Czy tu tak było? Nie wiem. To się okaże podczas prac - dodaje Mirosław Mirosławski.
Wykonawcą modernizacji teatru jest firma Anna-Bud. Ma potrwać do drugiej połowy 2023 roku. Będzie kosztować ponad 82 mln zł.
