M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Świętokrzyskie gminy niewystarczająco informują mieszkańców o możliwości oddawania tekstyliów i zużytej odzieży. Dodatkowo nie wdrażają rozwiązań zaproponowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które mogłyby usprawnić ten system odbioru. To wnioski płynące z raportu, przygotowanego przez Najwyższą Izbę Kontroli.
Kontrola NIK trwała od 1 stycznia 2023 r. do 31 marca 2025 r. Objęto nią urzędy gmin w Rakowie, Nagłowicach i Włoszczowie oraz urzędy miasta w Jędrzejowie i Skarżysku-Kamiennej. Jak się okazało, jedynie Nagłowice sporządziły gminny program ochrony środowiska. Dokument ten nie został jednak zmieniony w związku z wejściem w życie nowych przepisów, dotyczących selektywnej zbiórki odpadów tekstyliów i odzieży. Tylko prezydent Skarżyska i burmistrz Włoszczowy sporządzali co dwa lata raporty z wykonania gminnego programu ochrony środowiska. Burmistrz Jędrzejowa i wójt Rakowa nie wywiązali się z tego obowiązku. Natomiast wszyscy terminowo sporządzali roczne analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi.
Jak informuje Bartłomiej Pograniczny rzecznik NIK, każda z gmin objętych kontrolą zagwarantowała odbiór odpadów tekstylnych w punktach selektywnej zbiórki odpadów komunalnych. Niestety żadna z nich nie starała się ułatwić mieszkańcom oddawanie tekstyliów. Sugestię jak to robić przygotowało Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
– To m.in. zbiórka workowa „door-to-door” umożliwiająca mieszkańcom oddanie odpadów tekstylnych bezpośrednio sprzed domu. Rozstawienie specjalnych pojemników na takie odpady w miejscach łatwo dostępnych dla mieszkańców (np. przy szkołach, centrach handlowych, placach miejskich), czy zamówienie bezpłatnego odbioru odzieży przez kuriera lub paczkomat – mówi Bartłomiej Pograniczny.
Bartłomiej Pograniczny zwraca też uwagę, że gminy do informowania mieszkańców o oddawaniu tekstyliów i odzieży, używały głównie Internetu czy tablic informacyjnych w budynkach urzędu.
– To zdecydowanie za mało, bowiem ograniczono w ten sposób możliwość dotarcia do osób starszych i wykluczonych cyfrowo. Oprócz tego, w co najmniej dwóch gminach akcję informacyjną rozpoczęto dopiero po wprowadzeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów tekstylnych od 1 stycznia 2025 – dodaje.
Z racji tego, że punkty selektywnego zbierania odpadów znajdowały się głównie na obrzeżach gmin, zdaniem kontrolerów NIK należałoby umożliwić mieszkańcom, zwłaszcza osobom starszym i ograniczonym mobilnie, pozbywania się odzieży bliżej ich miejsca zamieszkania.
Przykładem dla innych samorządów mogą być Kielce, które w październiku 2025 roku wprowadziły pilotażowy program Miejskiej Zbiórki Zużytej Odzieży z altan śmietnikowych i sprzed domów. Dzięki niemu mieszkańcy oddali w zeszłym roku 56 ton odzieży. Dodając tekstylia przywiezione do PSZOK-u, było to w sumie 110 ton nieprzydatnych ubrań.
– Także wiosenna edycja zbiórki, prowadzona od maja do czerwca przez Rejonowe Przedsiębiorstwo Zieleni i Usług Komunalnych cieszyła się dużym zainteresowaniem – mówi Agata Łysak. p.o. dyrektora Wydziału Klimatu, Środowiska i Gospodarki Komunalnej w kieleckim ratuszu. – Zebraliśmy prawie 54 tony zużytej odzieży i rozdaliśmy 44 tysiące fioletowych worków. To pokazuje, że wprowadzone przez nas rozwiązanie jest wygodne dla mieszkańców i chętnie z niego korzystają. Do PSZOK-u w tym roku trafiło ponad 25 ton tekstyliów. Drugą edycję zbiórki odzieży rozpoczynamy w październiku i będziemy ją prowadzić do listopada. Harmonogram odbiorów publikujemy na stronie urzędu miasta, w mediach społecznościowych, na stronie RPZiK-u, a także wysyłamy zarządcom budynków i do domów jednorodzinnych – wymienia.
Miasto w ubiegłym roku odbierało też odzież za pomocą mobilnego Odrzutowozu we współpracy z PGO w Promniku, ale ta forma nie spotkała się ze zbyt dużym zainteresowaniem ze strony mieszkańców. Agata Łysak dodaje, że zużyta odzież trafia do instalacji w Promniku, gdzie wykorzystywana jest do produkcji paliwa alternatywnego.
Z kieleckiego programu zbiórki zużytej odzieży zadowolona jest pani Monika.
– Znając harmonogram, można się przygotować do oddania rzeczy. To też jest oszczędność czasu, bo nie trzeba stać w kolejkach do PSZOKU przy ulicy Magazynowej – mówi.
Warto dodać, że przydatną odzież na terenie miasta można oddać do pojemników Wtórpolu. Ich mapę znajdziemy pod adresem https://gis.kielce.eu/gpt4/?permalink=94216918 na stronie Urzędu Miasta Kielce.
Według danych Komisji Europejskiej przeciętny obywatel UE każdego roku kupuje ok. 26 kg nowej odzieży i wyrzuca ok. 11 kg zużytych i niepotrzebnych wyrobów tekstylnych. Konsumpcja tekstyliów w Unii Europejskiej ma średnio czwarty największy wpływ na środowisko i zmianę klimatu, po żywności, mieszkalnictwie i mobilności.
