M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Mieli po kilkanaście lat. Uczyli się, konspirowali, prowadzili nasłuch radiowy, uczestniczyli w akcjach sabotażowych i tajnym nauczaniu. Wiedzieli, czym grozi działalność przeciwko okupantowi. Czterech z nich 1 lipca 1943 roku zostało zamordowanych przez Niemców. Historia pińczowskich harcerzy działających w Szarych Szeregach została zebrana w nowej publikacji dr Karoliny Trzeskowskiej-Kubasik z kieleckiego IPN.
„Działalność Szarych Szeregów w Pińczowie w latach 1939-1945” to 72-stronicowa, bezpłatna broszura przygotowana przede wszystkim z myślą o młodzieży, harcerzach i mieszkańcach Ponidzia. Choć historia Szarych Szeregów w mieście była już wcześniej opisywana, opracowanie przynosi nowe ustalenia i weryfikuje część znanych wcześniej informacji. Dużym atutem publikacji jest również bogata szata fotograficzna.
Karolina Trzeskowska-Kubasik wykorzystała między innymi dokumenty Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Państwowego w Kielcach i Muzeum Harcerstwa.
– W publikacji znalazły się wspomnienia osób związanych z pińczowskimi Szarymi Szeregami, między innymi Zbigniewa Białkiewicza i Zofii Sygut. Wielu dawnych żołnierzy Szarych Szeregów po wojnie wypełniało ankiety, które są zdeponowane właśnie w zasobie Archiwum Państwowego w Kielcach, bądź też sporządzało krótkie relacje, które zawierały opis swojego zaangażowania – mówi.
Działalność pińczowskich harcerzy podczas niemieckiej okupacji miała wiele wymiarów. Szczególnie poruszające są przykłady odwagi młodych ludzi, którzy każdego dnia byli narażeni na represje ze strony okupanta.
– Większość tych akcji została opisana na łamach broszury. Było to prowadzenie nasłuchu radiowego. Był to udział w akcjach, które miały na celu rekwizycję produktów, które były w rękach Niemców czy udział w tajnym nauczaniu – dodaje autorka.
Jak podkreśla dr Trzeskowska-Kubasik, podczas pracy nad materiałami szczególnie mocno uderzyła ją odwaga młodych harcerzy, ale również ich solidarność, zwłaszcza w obliczu śmierci kolegów zamordowanych 1 lipca 1943 roku.
1 lipca 1943 roku po ćwiczeniach prowadzonych przez żołnierzy Szarych Szeregów doszło do aresztowania czterech harcerzy. Niemcy przeprowadzili ich na teren znajdujący się za pińczowskim więzieniem, gdzie zostali zamordowani.
Do dziś nie ma jednak jednej pewnej odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób Niemcy trafili na ślad młodych konspiratorów. Jedna z hipotez mówi, że niemiecki naczelnik pińczowskiego więzienia, czyli Gustaw Hasis, był na przejażdżce i natknął się na tych żołnierzy przypadkiem.
– Kolejna hipoteza twierdzi, że jedna z osób, która współpracowała z Niemcami, złożył donos i w ten sposób zostało ujawnione miejsce pobytu pińczowskich harcerzy – mówi Karolina Trzeskowska-Kubasik.
Tragiczna historia czterech harcerzy jest jednym z najważniejszych fragmentów publikacji. Ich śmierć głęboko odcisnęła się zarówno na organizacji Szarych Szeregów jak i na lokalnej społeczności.
Broszura jest bezpłatna. Jej egzemplarze zostaną rozdane podczas spotkania 6 września. Publikacja ma być również dostępna w wersji elektronicznej.
O godz. 18.00 na wirydarzu Muzeum Regionalnego w Pińczowie dr Karolina Trzeskowska-Kubasik opowie o działalności Szarych Szeregów w Pińczowie w latach 1939-1945.
