M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Każdy może sprawdzić poziom natężenia pola elektromagnetycznego generowanego przez stacje bazowe telefonii komórkowej i telewizji naziemnej w dowolnym miejscu w Polsce. Ruszył bowiem system SI2PEM, czyli System Informacyjny o Instalacjach Wytwarzających Promieniowanie Elektromagnetyczne.
Jak informuje Wydział ds. Promocji Polityki Cyfrowej KPRM system SI2PEM dostępny jest pod adresem www.si2pem.gov.pl. Po wejściu na stronę można na interaktywnej mapie Polski zobaczyć wyniki pomiarów pola elektromagnetycznego (PEM) z dokładnością do 1 metra kwadratowego. Jak czytamy w komunikacie wydziału ds. cyfryzacji KPRM i Instytutu Łączności, „system powstał z myślą nie tylko o obywatelach, ale także o prowadzących instalacje oraz pracownikach organów ochrony środowiska”.
Według ministra ds. cyfryzacji w KPRM Janusza Cieszyńskiego system będzie umożliwiał również lepszą koordynację między służbami odpowiedzialnymi za monitoring PEM.
– To wszystkie wyniki pomiarów PEM w jednym miejscu. Nad projektem pracowano dwa lata, a operatorem systemu SI2PEM jest Instytut Łączności – powiedział Cieszyński.
Jak podano w komunikacie, nowy system jest odpowiedzią na m.in. pojawiające się w Polsce głosy o przekraczaniu dopuszczalnych poziomów PEM w środowisku i niewystarczającej kontroli emisji PEM.
– Liczę, że to narzędzie pozwoli uspokoić obawy niektórych grup społecznych, związane z rozwojem technologicznym i telefonią mobilną – dodał minister Cieszyński. – Uruchamiając SI2PEM dzielimy się ze społeczeństwem funkcją kontrolną. To właśnie obywatel jest najważniejszym użytkownikiem tego systemu – poinformował.
System SI2PEM został zrealizowany przez Instytut Łączności (Państwowy Instytut Badawczy) we współpracy z KPRM. Projekt został sfinansowany w ramach Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa i kosztował ponad 11 mln zł.
Głównym jego elementem jest rozbudowana baza danych o instalacjach radiowych i wynikach pomiarów pól elektromagnetyczych. Gromadzi ona infromacje o pomiarach PEM prowadzonych przez GIOŚ oraz dane z rejestrów instalacji i pozwoleń radiowych UKE. Trafiają do niej też infromacje od operatorów telekomunikacyjnych na temat istniejących stacji oraz przeprowadzanych na zlecenie operatorów pomiarów PEM.
Według informacji podanych w komunikacie, łącznie operatorzy przekazali do SI2PEM ponad 602 tys. rekordów dotyczących stacji bazowych.
Mapa PEM przedstawia położenie stacji bazowych telefonii komórkowej i nadajników DVB-T na terenie Polski oraz wyniki pomiarów pola elekromagnetycznego (PEM) wykonywanych w ich otoczeniu. Wszystkie pomiary PEM realizowane są przez akredytowane laboratoria. W obszarze PEM obowiązują ścisłe regulacje prawne określające m.in. dopuszczalne wartości natężenia PEM w środowisku oraz sposoby sprawdzania ich dotrzymania.
CZYM JEST POLE ELEKTROMAGNETYCZNE (PEM)?
Pole elektromagnetyczne (PEM) jest naturalnym zjawiskiem fizycznym występującym we wszechświecie. Jest wszędzie. Naturalne źródła pola elektromagnetycznego to między innymi:
- Ziemia, wytwarzająca w swoim jądrze pole magnetyczne;
- Słońce, wytwarzające m.in. światło widzialne i niewidzialne (głównie podczerwone), wiatr słoneczny;
- zjawiska atmosferyczne związane z wyładowaniami piorunowymi;
- każda materia o temperaturze przekraczającej zero bezwzględne (−273°C);
- każdy człowiek.
Urządzenia wytwarzające pole elektromagnetyczne
Od ok. 150 lat korzystamy w coraz szerszym zakresie z urządzeń i instalacji, które są sztucznymi źródłami pola elektromagnetycznego, takich jak:
- generatory prądotwórcze, radio i telewizja naziemna;
- rentgen, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny;
- radiotelefony, telefonia komórkowa, Wi-Fi, Bluetooth;
- radar, noktowizor, lotniskowy skaner ciała, lotniskowy rentgen bagażu;
- kuchenka mikrofalowa, pilot telewizora, karta płatnicza;
- lampa kwarcowa, solarium, utwardzanie plomb dentystycznych.
Rodzaje fal elektromagnetycznych
Fale elektromagnetyczne najczęściej rozróżnia się ze względu na ich częstotliwość. Tradycyjnie wyróżnia się następujące rodzaje fal elektromagnetycznych:
- fale radiowe;
- mikrofale;
- promieniowanie podczerwone;
- światło widzialne;
- promieniowanie ultrafioletowe;
- promieniowanie rentgenowskie;
- promieniowanie gamma.
Oddziaływanie fal elektromagnetycznych z materią
Promieniowanie elektromagnetyczne, z uwagi na sposób oddziaływania fal z materią, dzieli się na: niejonizujące i jonizujące. Umowną granicą pomiędzy promieniowaniem jonizującym i niejonizującym jest zakres fal światła widzialnego. Fale o niższych częstotliwościach od częstotliwości światła widzialnego tworzą promieniowanie niejonizujące, a fale o wyższych częstotliwościach – promieniowanie jonizujące.
Charakter niejonizujący fal elektromagnetycznych oznacza, że:
- nie wywierają one negatywnego wpływu na organizm;
- nie ingerują w budowę komórki, nie modyfikują i nie wpływają na funkcje jej elementów;
- nie niszczą struktury atomowej materii, ponieważ nie wpływają na wiązania pomiędzy atomami;
- nie wywołują efektu kumulacji, a ich oddziaływanie występuje wyłącznie podczas ekspozycji.
Urządzenia telekomunikacyjne, w tym np. stacje bazowe telefonii komórkowej czy nadajniki DVB-T wykorzystujące częstotliwości radiowe, wytwarzają pole elektromagnetyczne jedynie o charakterze niejonizującym.
Rodzaj promieniowania w zależności od długości fali
Obowiązujące normy
Aktualna dopuszczona przez Ministerstwo Zdrowia norma PEM dla częstotliwości powyżej 2 GHz wynosi 61 V/m. Wyniki pomiarów z ostatnich lat wykazują, że natężenie pola elektromagnetycznego w środowisku na terenie Polski utrzymuje się na niskim poziomie, nie przekraczając wartości 7 V/m.
W obszarze dotyczącym pola elektromagnetycznego:
- obowiązują ścisłe regulacje prawne — Ustawy i Rozporządzenia;
- stosowane są restrykcyjne, najwyższe z przyjętych w UE, normy bezpieczeństwa, tj. dopuszczalne wartości poziomu PEM;
- prowadzone są profesjonalne pomiary — wykonywane przez akredytowane laboratoria;
- realizowany jest państwowy program monitoringu poziomu PEM w środowisku;
- regularnie prowadzone są badania potencjalnego wpływu PEM na zdrowie człowieka.
Pomiary PEM
Pomiary pola elektromagnetycznego wymagają:
- zachowania zgodności z obowiązującymi przepisami prawa;
- dochowania ustalonych przepisami warunków i sposobów pomiaru;
- stosowania specjalistycznej, wzorcowanej aparatury;
- uwzględniania poprawek pomiarowych oraz niepewności pomiaru;
- posiadania akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji (PCA).
Pomiary pola elektromagnetycznego są wykonywane przez:
- prowadzących instalacje radiokomunikacyjne emitujące pole elektromagnetyczne;
- Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, w celu oceny poziomów pola elektromagnetycznych w środowisku i obserwacji zmian, w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska;
- organy Inspekcji Ochrony Środowiska, w ramach planowych kontroli podmiotów korzystających ze środowiska;
- Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, na uzasadniony wniosek organu samorządu terytorialnego, m.in. w ramach badań interwencyjnych;
- Instytut Łączności — Państwowy Instytut Badawczy w ramach, inicjowanych przez Ministerstwo Cyfryzacji, kampanii pomiarowych 2016–2019.
Rozszerzona niepewność pomiaru
Niepewność pomiaru jest związana z każdym pomiarem, nie tylko pomiarem PEM. Wynik pomiaru jest pewnym przybliżeniem wartości prawdziwej, ponieważ zawsze obarczają go błędy wynikające np. z niedoskonałości stosowanej aparatury pomiarowej, wpływu szeregu czynników zewnętrznych, czy nawet osób wykonujących pomiar. Rozszerzona niepewność pomiaru pozwala stworzyć pewien przedział wartości, w którym wartość zmierzona znajduje się z określonym prawdopodobieństwem, zazwyczaj 95%.
Przykład:
Przyrząd pomiarowy wskazał wartość 10 V/m, a niepewność pomiaru wynosi +⁄− 30%, czyli 3 V/m.
Wynik podany zgodnie z obowiązującą metodyką pomiarową wynosi więc: 10 V/m + 3 V/m = 13 V/m.
Łatwe do obalenia mity o polu elektromagnetycznym
Nie jest prawdą, że:
- otaczające nas promieniowanie elektromagnetyczne to sztuczny wytwór człowieka;
- każde promieniowanie jest szkodliwe dla organizmu;
- antena stojąca na dachu domu jest zagrożeniem dla jego mieszkańców;
- więcej stacji bazowych oznacza większe natężenie pola elektromagnetycznego;
- mikrofale wykorzystywane w radiokomunikacji działają jak kuchenka mikrofalowa;
- pole związane z telefonią komórkową jest równie groźne jak to związane z radioaktywnością;
- promieniowanie radiowe zostało uznane za czynnik rakotwórczy;
- im dalej znajduje się stacja bazowa, tym lepiej, bo promieniowanie jest niższe.
