M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Historia pierwszych wieków Polski, opowiedziana przy użyciu najnowszych technologii. Taka niecodzienna lekcja czeka na zwiedzających w Muzeum Archeologicznym w Wiślicy. Placówka ta, po czterech latach prac modernizacyjnych, będzie na nowo dostępna dla zwiedzających. W środę (22 czerwca) zwiedzili ją dziennikarze. Natomiast uroczyste otwarcie zaplanowano na niedzielę, 26 czerwca. Udział w nim weźmie wicepremier, minister kultury i dziedzictwa narodowego, prof. Piotr Gliński.
Na turystów czeka unikatowy podziemny szlak łączący najważniejsze wiślickie artefakty. Dzięki modernizacji muzeum powstała jedna ścieżka turystyczna, która objęła dotychczas odrębne elementy ekspozycji muzealnej – pawilon archeologiczny, a także rezerwat archeologiczny w podziemiach bazyliki mniejszej.
Najnowsze standardy ekspozycyjne
– Realizując ten projekt chcieliśmy się wpisać w najnowsze standardy ekspozycyjne – mówi prof. Robert Kotowski, dyrektor Muzeum Narodowego w Kielcach. – Zabytki archeologiczne są trudne do prezentowania. Chcieliśmy stworzyć naturalny klimat, tworzący narrację, którą chcielibyśmy przekazać odbiorcom, uzupełniając ją elementami multimedialnymi. Myślę, że udało nam się osiągnąć ten standard ekspozycyjny, który można obserwować nie tylko w Polsce, ale i na świecie – podkreśla.
Powstała całkowicie nowa wystawa, na którą składają się najważniejsze zabytki Wiślicy. W muzeum wykorzystano techniki wizualizacji obiektów, cyfrowe rekonstrukcje 3D, laserowe hologramy, mapping oraz ruchome lunety z aplikacją VR. Dzięki tym rozwiązaniom, zwiedzający mogą zobaczyć m.in. animację budowy bazyliki romańskiej i jej transformację do kolegiaty czy trójwymiarowe modele budowli i przedmiotów używanych przez naszych przodków od IX do XVI wieku. Zadbano także, by rozwiązania techniczne zapewniały nowoczesny i atrakcyjny wygląd ekspozycji – jak ma to miejsce w przypadku transparentnego 19-metrowego ekranu z wizualizacją poszczególnych części kompleksu wiślickiego.
Cenne znaleziska
Podczas prac modernizacyjnych prowadzono także badania naukowe, na przykład udało się ustalić, że pozostałości kościoła św. Mikołaja są młodsze niż dotychczas podawano, a misa chrzcielna nią nie jest.
– To będzie widoczne dla odbiorców w naszej opowieści. To jest istota pracy muzeum, że nie tylko dbamy o zabytki, ale też staramy się je badać, staramy się wyciągać całą wiedzę z tego, co udaje nam się znaleźć, co udaje nam się opracować, tak żeby to miało jak najszerszy wydźwięk – zaznacza dyrektor.
Dzięki pracom modernizacyjnym wyodrębniono miejsce dla zabytków. W rezultacie możliwe stało się pokazanie historycznych poziomów budowlanych, wątków kamiennych i reliktów odsłoniętych obiektów, drobnych artefaktów archeologicznych w postaci ceramiki, sprzętów i narzędzi metalowych, numizmatyki.
Jak mówi Gabriela Kiełtyka-Sołtysiak, kierownik Muzeum Archeologicznego Wiślicy, wiele z tych prezentowanych artefaktów zostało odkrytych podczas prac badawczych wokół kolegiaty.
– Żebyśmy mogli stworzyć korytarz, którym wędrują zwiedzający, prowadzono prace archeologiczne. Odsłonięto znaczną liczbę pochówków szkieletowych wokół których znaleziono liczne artefakty. Te zabytki, po konserwacji, prezentujemy u nas na wystawie, w gablotach. Mamy tam m.in. liczne paciorki, kolie, różańce, ale również krzyżyki, medaliki. Jedną z takich ciekawych rzeczy są karawaki (krzyże morowe), które również prezentujemy czy średniowieczne nakrycie głowy, tzw. czepiec – wymienia.
Troska o istniejącą bazylikę
Przeprowadzone w ramach modernizacji prace konserwatorskie i budowlane pozwoliły zabezpieczyć nowo powstały kompleks. Jak zauważa prof. Robert Kotowski, ochrona murów bazyliki wiślickiej była jednym z najtrudniejszych zadań.
– Ponieważ ingerowaliśmy w jeden z najstarszych i najcenniejszych zabytków w Polsce. Ta ingerencja była dość znaczna, bo wykopaliśmy tunel pod bazyliką. Z jednej strony to był cel ekspozycyjny, a z drugiej strony miał zabezpieczyć mury bazyliki przed zamakaniem. To jest nowoczesna technologia, wykorzystujące powietrze, które w jakiś sposób będzie osuszać mury – tłumaczy.
Po raz pierwszy pojawiła się również możliwość zachowania pełnej kontroli nad obiektem, dzięki nowoczesnej instalacji zabezpieczającej przed kradzieżą i zniszczeniem. Tymi działaniami zapewniono bezpieczeństwo zarówno zabytkom, jak i zwiedzającym. Obiekt został przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych.
Od kościołka św. Mikołaja do Pomnika Historii
Wiślica jest miejscem wyjątkowym na mapie kraju. Jako jedna z niewielu miejscowości w Polsce objęta jest całkowitą ochroną konserwatorską. Została wyróżniona prestiżowym tytułem Pomnika Historii. Odwołanie do tej godności znajdziemy na koniec narracji, którą tworzy ekspozycja.
Zwiedzanie wystawy rozpoczyna się w sali, gdzie prezentowane są pozostałości prawdopodobnie kościółka św. Mikołaja – jednej z najwcześniejszych świątyń z tzw. serii kupieckiej, niegdyś ulokowanej bezpośrednio przy ważnym szlaku handlowym, biegnącym od Pragi aż na Ruś Kijowską. Wokół ruin stworzona została wizualizacja, pokazująca, jak w średniowieczu mogła wyglądać Wiślica. Tę część ekspozycji można oglądać także z zewnątrz. Jest widoczna w dzień i w nocy.
W kolejnych pomieszczeniach można znaleźć artefakty. Podziemia bazyliki mniejszej skrywają natomiast relikty dwóch świątyń romańskich. Pierwszy z kościołów został ufundowany przez księcia Henryka Sandomierskiego około połowy XII wieku. W jego krypcie znajduje się jeden z najcenniejszych na świecie przykładów sztuki romańskiej – ornamentowana posadzka, tzw. płyta orantów, fundacji Kazimierza Sprawiedliwego. Druga kolegiata romańska, fundacji biskupów krakowskich powstała w XIII wieku. Z tej potężnej, trójnawowej świątyni przetrwały do współczesności jedynie posadzka, wykonana z emaliowanych płytek ceramicznych bogato zdobionych przedstawieniami rozet i fragmentarycznie zachowane mury.
Wielkie otwarcie w niedzielę, 26 czerwca
Koszt modernizacji wyniósł bez mała 28 mln zł, z których 19 mln zł pochodziło z funduszy europejskich, a po 1,6 mln zł z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Świętokrzyskiego.
Otwarcie Muzeum Archeologiczne nastąpi w niedzielę, 26 czerwca, o godz. 11.00. Na 2 i 3 lipca zaplanowano natomiast dni otwarte. Obiekt będzie można zwiedzać od wtorku do niedzieli (wtorek-piątek w godz. 10.00-18.00, a w sobotę i niedzielę 11.00-19.00). Niedziela jest dniem wstępu wolnego.
