M10D 215,072 MHz Zadzwoń do studia 41 200 20 20 
Polityka antyżydowska Niemców w Generalnym Gubernatorstwie, wywózki, prześladowania, codzienność w gettach oraz obozach zagłady – to niektóre z tematów, omówionych w piątek (19 sierpnia) w Centrum Edukacyjnym IPN „Przystanek Historia” w Kielcach. Panel dyskusyjny pod hasłem „Losy kieleckich Żydów w czasie II wojny światowej” odbył się w ramach obchodów 80. rocznicy niemieckiej Aktion Reinhardt.
Spotkanie poświęcone było przede wszystkim likwidacji kieleckiego getta, ale też warunkom, które panowały w Generalnym Gubernatorstwie podczas II wojny światowej. Wykład wprowadzający wygłosił dr Tomasz Domański z referatu badań historycznych w kieleckiej delegaturze IPN, a zarazem koordynator Centralnego Projektu Badawczego IPN „Dzieje Żydów w Polsce i stosunki polsko-żydowskie w latach 1917-1990”. Zwracał uwagę na dyskryminację ekonomiczną i własnościową, stygmatyzację Żydów i nakładanie na nich wielu ograniczeń.
– Wszystkie te działania prowadzone przez niemieckie władze okupacyjne wyraźnie miały na celu segregację i alienację Żydów w społeczeństwie. Były wzmacniane ogromną akcją propagandową, trwającą praktycznie przez cały okres okupacji. Mam tutaj na myśli filmy, wystawy, plakaty, prasę „gadzinową”. Na plakatach pisano „Żydzi – wszy”. Te plakaty rozklejano nie tylko w miastach, ale także na wsiach. Każdy sołtys musiał podpisać dokument, że taki plakat wywiesił – podkreślał dr Tomasz Domański.
AKCJA REINHARDT. CEL: ŚWIĘTOKRZYSKIE. POSŁUCHAJ
Główna część rozmowy dotyczyła likwidacji getta w Kielcach, przeprowadzonej przez Niemców w ramach Aktion Reinhardt 20, 22 i 24 sierpnia 1942 r. Większość Żydów została wywieziona w bydlęcych wagonach do obozu zagłady w Treblince i tam zginęła. Część zamordowano bezpośrednio na miejscu w trakcie brutalnych akcji wysiedleńczych, a pozostałych umieszczono w obozach pracy przymusowej. Losy ludności żydowskiej Kielc ukazane zostały na tle wydarzeń w okupowanej Polsce.
– Łącznie z terenów województwa kieleckiego wchodzących w skład dystryktu radomskiego, a więc bez terenów wcielonych do III Rzeszy, w czasie akcji deportacyjnych wywieziono na śmierć około 231 tys. Żydów, zaś zamordowano bezpośrednio na miejscu od przeszło 10 tys. do około 13 tys. – mówił dr Tomasz Domański.
– Takie spotkania są istotne, żeby czarne karty historii jak holokaust nie powtórzyły się – powiedział biorący udział w dyskusji dr Jacek A. Młynarczyk, adiunkt na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Autor książki „W cieniu Zagłady. Losy kieleckich Żydów w czasie II wojny światowej” w oparciu o wykonane przez siebie badania, opowiedział zgromadzonym o wojennych losach Żydów na Kielecczyźnie, warunkach życia w kieleckim getcie i akcji jego likwidacji.
Dr Jacek Młynarczyk, korzystając z okazji, zaapelował do słuchaczy Radia Kielce: – Jeżeli ktoś był w getcie chęcińskim i trafił do Treblinki w dniach 26 – 27 sierpnia 1942 r. lub widział wyjście takiego transportu z Chęcin, proszę, aby to opisał, nawiązał kontakt lub zgłosił do placówki IPN (delegatura mieści się przy al. Na Stadion w Kielcach). Mamy jeden, niepodważalny dokument, czyli raport głównej dyrekcji kolei wschodnich, który potwierdza czwarty transport, ale potrzeba relacji większej liczby świadków, a ich czas na ziemi nie jest nieskończony – dodał.
Spotkanie dyskusyjne zorganizowała Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach, a prowadził je Rafał Dudkiewicz, dziennikarz Polskiego Radia.
Polskie Radio Kielce emituje cykl audycji poświęcony eksterminacji Żydów. W roli głównej – Anna Dymna. Audycje do odsłuchania na stronie Radia Kielce.
